નવી દિલ્હી : ફેબ્રુઆરી મહિનો, જે સામાન્ય રીતે ગુલાબી ઠંડી અને ખુશનુમા હવામાન માટે જાણીતો છે, તે આ વર્ષે ઉનાળાની આકરી શરૂઆત જેવો અનુભવ કરાવી રહ્યો છે. દિલ્હી-NCR સહિત ગુજરાત અને રાજસ્થાનના ઘણા વિસ્તારોમાં મહત્તમ તાપમાન ૩૦ થી ૩૪ ડિગ્રી સેલ્સિયસને વટાવી ગયું છે, જે સામાન્ય રીતે માર્ચના અંતમાં જોવા મળે છે. હવામાન નિષ્ણાત ડૉ. આનંદ શર્માના જણાવ્યા મુજબ, આ વખતે પશ્ચિમી વિક્ષેપ નબળો રહેતા વરસાદ પડ્યો નથી, પરિણામે આકાશ સ્વચ્છ રહ્યું અને સૂર્યના સીધા કિરણોએ જમીનને વહેલી ગરમ કરી દીધી છે. આ બદલાતી પેટર્ન સંકેત આપે છે કે હવે ઋતુચક્ર તેના જૂના નિયમો ભૂલી રહ્યું છે.

આ અકાળે આવેલી ગરમીની સૌથી માઠી અસર ખેતી અને જનજીવન પર પડવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને ઘઉં, ચણા અને સરસવ જેવા રવિ પાકો અત્યારે તૈયાર થવાના આખરી તબક્કામાં છે, ત્યારે વધતું તાપમાન દાણાની ગુણવત્તા અને ઉત્પાદન ઘટાડી શકે છે. બીજી તરફ, શહેરી વિસ્તારોમાં ‘હીટ આઇલેન્ડ ઇફેક્ટ’ને કારણે ગરમી વધુ અસહ્ય બની રહી છે. ફેબ્રુઆરીમાં જ પંખા અને એસી શરૂ થઈ જવાથી વીજળીના વપરાશમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો આવ્યો છે. જો આ જ વલણ ચાલુ રહેશે, તો માર્ચના મધ્ય સુધીમાં તાપમાન ૩૮ ડિગ્રી સુધી પહોંચી શકે છે, જે માર્ચ મહિનાના તમામ જૂના રેકોર્ડ તોડી નાખશે.

નિષ્ણાતો અને પર્યાવરણવાદીઓ આ સ્થિતિને આબોહવા પરિવર્તનની ‘રેડ એલર્ટ’ ગણાવી રહ્યા છે. ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને અલ નિનો જેવી સમુદ્રી ઘટનાઓએ વાતાવરણમાં ભેજ ઘટાડી દીધો છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપી રહ્યા છે કે વધતી ગરમી સામે રક્ષણ મેળવવા અત્યારથી જ હળવા સુતરાઉ કપડાં પહેરવા, પુષ્કળ પાણી પીવું અને બપોરના સમયે સીધા સૂર્યપ્રકાશથી બચવું હિતાવહ છે. સરકારે પણ ખેડૂતો માટે ખાસ ગાઈડલાઈન બહાર પાડવી જોઈએ જેથી પાકને નુકસાન થતું અટકાવી શકાય. ૨૦૨૬નું વર્ષ ભારત માટે પર્યાવરણીય દ્રષ્ટિએ અત્યંત પડકારજનક રહેવાના પૂરેપૂરા એંધાણ વર્તાઈ રહ્યા છે.