કોલકાતા,તા.૧૩: અનુસૂચિત જાતિના સભ્‍યનું દરેક અપમાન SC/ST કાયદાની કલમ 3(1)(r) હેઠળ અત્‍યાચાર ગણી શકાય નહીં. કોલકાતા હાઈકોર્ટે ઠરાવ્‍યું છે કે કાર્યસ્‍થળ પર મતભેદ, વહીવટી વિવાદ અથવા કથિત અપમાન કાયદા હેઠળ ગુનો ગણાતો નથી, સિવાય કે ધમકી અથવા અપમાન જાહેરમાં કરવામાં આવે.

લાઈવ લો રિપોર્ટ મુજબ, આ કેસમાં અરજદાર સંસ્‍કૃતમાં BA, MA અને PhD ધરાવે છે. તે સંસ્‍કૃત કોલેજ અને યુનિવર્સિટીમાં વિભાગના વડા છે. ફરિયાદી, જે અનુસૂચિત જાતિના છે, તે સહાયક પ્રોફેસર છે. સહાયક પ્રોફેસરે અરજદાર પર ઈર્ષ્‍યા અને ઉત્‍પીડનનો આરોપ લગાવ્‍યો હતો.

તેણીએ આરોપ લગાવ્‍યો હતો કે વિભાગના વડાએ તેણીને વિભાગીય નિર્ણયોમાં સામેલ કરી ન હતી, વર્ગો સ્‍થગિત કર્યા હતા, તેણીને પરીક્ષા ફરજો બજાવવાથી રોકી હતી અને ઓનલાઈન મીટિગ દરમિયાન તેણીનું અપમાન કર્યું હતું. તેણીએ દાવો કર્યો હતો કે આ ક્રિયાઓ તેણીની જાતિ ઓળખ પર આધારિત હતી, જેના કારણે તેણીને ભારે માનસિક તકલીફ થઈ હતી.

ન્‍યાયાધીશ ચૈતાલી ચેટરજી દાસ અરજીની સુનાવણી કરી રહ્યા હતા. કોર્ટે ચુકાદો આપ્‍યો હતો કે જો આરોપો સંપૂર્ણપણે સાચા માનવામાં આવે તો પણ, તે ૧૯૮૯ ના કાયદા (SC/ST એક્‍ટ) હેઠળ ગુના માટેની આવશ્‍યકતાઓને પૂર્ણ કરતા નથી.

તપાસ બાદ, SC/ST એક્‍ટની કલમ ૩(૧)(r) હેઠળ ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી હતી અને સમન્‍સ જારી કરવામાં આવ્‍યા હતા. ત્‍યારબાદ અરજદારે કોર્ટમાં અરજી કરી હતી. ફરિયાદ અને કેસ ડાયરીની તપાસ કર્યા પછી, કોર્ટે શોધી કાઢ્‍યું કે આરોપો મુખ્‍યત્‍વે વિભાગની અંદર વહીવટી અને વ્‍યાવસાયિક ફરિયાદો સાથે સંબંધિત છે. કોર્ટે નોંધ્‍યું હતું કે વર્ણવેલ કોઈપણ ઘટનામાં જાહેર લ્લષ્ટિએ કોઈપણ જગ્‍યાએ જાતિ આધારિત દુર્વ્‍યવહાર અથવા અપમાનનો સમાવેશ થતો નથી, જે આ ગુના માટે પૂર્વશરત છે. કોર્ટે વધુમાં જણાવ્‍યું હતું કે અરજદારે ફરિયાદીને તેની જાતિના આધારે જાણી જોઈને અપમાનિત અથવા ડરાવ્‍યો હોવાનો કોઈ ચોક્કસ દાવો નથી.

ગોરીજ પેન્‍ટૈયા, હિતેશ વર્મા વિરુદ્ધ ઉત્તરાખંડ રાજ્‍ય અને સ્‍વરણ સિહ વિરુદ્ધ રાજ્‍ય જેવા સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓને ટાંકીને, બેન્‍ચે કલમ ૩(૧)(r) હેઠળ ગુના માટે નીચેની શરતોનો પુનરોચ્‍ચાર કર્યોઃ આરોપી SC/ST સમુદાયનો સભ્‍ય ન હોવો જોઈએ; અપમાન કરવાનો કે ડરાવવાનો ઈરાદો જાણી જોઈને હોવો જોઈએ; અપમાન કરવાનો ઈરાદો જાતિ પર આધારિત હોવો જોઈએ; અને ઘટના જાહેર લ્લષ્ટિકોણમાં બની હોવી જોઈએ.

કોર્ટે શોધી કાઢ્‍યું કે ફરિયાદમાં એવી સામગ્રીનો અભાવ છે કે તેને તેની જાતિના કારણે નિશાન બનાવવામાં આવ્‍યો હતો. વધુમાં, વિવાદ વ્‍યાવસાયિક મતભેદોથી ઉદ્‌ભવ્‍યો હતો. કોર્ટે ઠરાવ્‍યું કે કાર્યવાહી ચાલુ રાખવી એ કાયદાનો દુરુપયોગ હશે. હાઈકોર્ટે ચાર્જશીટ રદ કરી.(૪૦.૧૭)