નવી દિલ્‍હી,તા.૧૩: સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે ઠપકો આપ્‍યો હતો કે બધા રાજ્‍યો માટે રિયલ એસ્‍ટેટ રેગ્‍યુલેટરી ઓથોરિટી (RERA) ની રચના પર પુનર્વિચાર કરવાનો સમય આવી ગયો છે કારણ કે આ સંસ્‍થા ડિફોલ્‍ટર બિલ્‍ડરોને મદદ કરવા સિવાય કંઈ કરી રહી નથી.સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે કહ્યું કે, બધા રાજ્‍યો માટે રિયલ એસ્‍ટેટ રેગ્‍યુલેટરી ઓથોરિટી (RERA) ની રચના પર પુનર્વિચાર કરવાનો સમય આવી ગયો છે, કારણ કે આ સંસ્‍થા ઘર ખરીદનારાઓને બદલે કલંકિત બિલ્‍ડરોને લાભ આપવા સિવાય કોઈ હેતુ પૂરો કરી રહી નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે આ ટિપ્‍પણી તમામ રાજ્‍યો અને કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશોને RERA ના પુનર્ગઠન પર વિચાર કરવાનો આદેશ આપતા કરી હતી. મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્‍યાયાધીશ જોયમલ્‍યા બાગચીની બનેલી બેન્‍ચે જણાવ્‍યું હતું કે RERA ની રચના ઘર ખરીદનારાઓના લાભ માટે કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેઓ સંપૂર્ણપણે નિરાશ અને હતાશ છે. બેન્‍ચે ભારપૂર્વક જણાવ્‍યું હતું કે જો સંસ્‍થા નાબૂદ કરવામાં આવે તો તેને કોઈ વાંધો નહીં હોય.

બેન્‍ચે હિમાચલ પ્રદેશ સરકારને RERA ઓફિસને તેની પસંદગીના સ્‍થળે સ્‍થાનાંતરિત કરવાની મંજૂરી આપતી વખતે આ અવલોકનો કર્યા હતા. બેન્‍ચે રાજ્‍ય સરકાર અને અન્‍ય લોકો દ્વારા હિમાચલ પ્રદેશ હાઈકોર્ટના રાજ્‍ય RERA ઓફિસને શિમલાથી ધર્મશાળા ખસેડવાના આદેશને પડકારતી અરજી પર નોટિસ જારી કરી હતી. હાઈકોર્ટના નિર્દેશ પર સ્‍ટે. હાઈકોર્ટે અગાઉ RERA ઓફિસને આગળના આદેશો સુધી ખસેડવા અંગે જૂન ૨૦૨૫ ના નોટિફિકેશન પર સ્‍ટે આપ્‍યો હતો. બાદમાં, ૩૦ ડિસેમ્‍બર, ૨૦૨૫ના રોજના તેના આદેશમાં, હાઇકોર્ટે વચગાળાના આદેશને ચાલુ રાખવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો. સુપ્રીમ કોર્ટે ૩૦ ડિસેમ્‍બરના હાઇકોર્ટના નિર્દેશ પર સ્‍ટે આપ્‍યો છે. નિર્ણય વહીવટી કારણોસર હતો. રાજ્‍ય સરકારે એડવોકેટ સુગંધા આનંદ દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરેલી અરજીમાં જણાવ્‍યું હતું કે હિમાચલ પ્રદેશ રેરા ઓફિસને શિમલાથી ધર્મશાળા ખસેડવાનો નિર્ણય શિમલા શહેરમાં ભીડ ઓછી કરવા માટે લેવામાં આવ્‍યો હતો, અને તે સંપૂર્ણપણે વહીવટી કારણોસર હતો.

કોર્ટે કહ્યું કે જે લોકો માટે RERA બનાવવામાં આવ્‍યું હતું તેઓ સંપૂર્ણપણે હતાશ, હતાશ અને હતાશ છે. આ સંસ્‍થાને નાબૂદ કરવી વધુ સારું રહેશે; આ કોર્ટને તેનાથી કોઈ સમસ્‍યા નહીં હોય.

મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્‍યાયાધીશ જોયમલ્‍યા બાગચીની બેન્‍ચે હિમાચલ પ્રદેશ સરકારને RERA ઓફિસને તેની પસંદગીના સ્‍થળે સ્‍થાનાંતરિત કરવાની મંજૂરી આપતી વખતે આ અવલોકનો કર્યા હતા. હિમાચલ પ્રદેશ સરકાર અને અન્‍ય લોકો દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર બેન્‍ચે નોટિસ જારી કરી હતી જેમાં હિમાચલ પ્રદેશ હાઈકોર્ટના રાજ્‍ય RERA ઓફિસને શિમલાથી ધર્મશાળા ખસેડવાના આદેશને પડકારવામાં આવ્‍યો હતો.

હાઈકોર્ટે શરૂઆતમાં જૂન ૨૦૨૫ માંRERA ઓફિસને સ્‍થળાંતરિત કરવા અંગેના નોટિફિકેશન પર આગામી આદેશો સુધી સ્‍ટે આપ્‍યો હતો. બાદમાં, ૩૦ ડિસેમ્‍બર, ૨૦૨૫ ના રોજના આદેશમાં, તેણે વચગાળાના આદેશને ચાલુ રાખવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે આ આદેશ પર સ્‍ટે આપ્‍યો હતો.

હિમાચલ પ્રદેશના વકીલ સુગંધા આનંદ દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલી અરજીમાં જણાવ્‍યું હતું કે રાજ્‍ય RERA ઓફિસને શિમલાથી ધર્મશાળા ખસેડવાનો નિર્ણય શહેરમાં ભીડ ઘટાડવા માટે લેવામાં આવ્‍યો હતો અને તે ફક્‍ત વહીવટી કારણોસર હતો.

પ્રતિવાદીનું પ્રતિનિધિત્‍વ કરતા વકીલે જણાવ્‍યું હતું કે સત્તાવાળા સમક્ષ ૯૦ ટકા પ્રોજેક્‍ટ્‍સ શિમલા, સોલન, પરવાનો અને સિરમૌરમાં છે, જે મહત્તમ ૪૦ કિલોમીટરની ત્રિજ્‍યામાં છે. RERA સમક્ષ પેન્‍ડિંગ ફરિયાદોમાંથી લગભગ ૯૨ ટકા ફરિયાદો ફક્‍ત આ જિલ્‍લાઓમાંથી છે, અને ધર્મશાળામાં ફક્‍ત ૨૦ પ્રોજેક્‍ટ્‍સ છે.

જ્‍યારે બેન્‍ચને જાણ કરવામાં આવી કે RERA માં એક નિવૃત્ત IAS અધિકારીની નિમણૂક કરવામાં આવી છે, ત્‍યારે મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશે કહ્યું, તે દરેક રાજ્‍યમાં પુનર્વસન કેન્‍દ્ર બની ગયું છે. આ લોકોએ આ બધી સત્તાઓ પર કબજો જમાવી લીધો છે.

તેમણે ઉમેર્યું, જે લોકો માટે આ સંસ્‍થા બનાવવામાં આવી હતી તેમાંથી કોઈને પણ કોઈ અસરકારક રાહત મળી રહી નથી. જ્‍યારે તમે આ લોકોને મળશો ત્‍યારે તમને ખબર પડશે કે આ સંસ્‍થા ખરેખર કોના માટે કામ કરી રહી છે. સર્વોચ્‍ચ અદાલતે એ પણ નોંધ્‍યું કે શિમલા સંપૂર્ણપણે ભીડભાડથી ભરેલું છે.

અરજી પર નોટિસ જારી કરતા, બેન્‍ચે કહ્યું, રાજ્‍યને RERA ઓફિસને તેની પસંદગીની જગ્‍યાએ ખસેડવાની મંજૂરી છે. પરંતુ આ હાઇકોર્ટમાં પેન્‍ડિંગ રિટ પિટિશનના અંતિમ પરિણામ પર નિર્ભર રહેશે. હિમાચલ પ્રદેશના એડવોકેટ જનરલે બેન્‍ચને જણાવ્‍યું કે રાજ્‍ય નીતિગત નિર્ણયના ભાગ રૂપે પાલમપુર, ધર્મશાળા અને અન્‍ય શહેરોનો વિકાસ કરી રહ્યું છે.

મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશે પૂછ્‍યું, નિવૃત્ત વહીવટી અધિકારીને નોકરી પર રાખવા પાછળનો તર્ક શું છે? તે પાલમપુરના વિકાસમાં કેવી રીતે મદદ કરી શકે? તમારે એવા આર્કિટેક્‍ટને રાખવાની જરૂર છે જે પર્યાવરણ પ્રત્‍યે સભાન હોય અને પાલમપુર, ધર્મશાળા અને આ બધા વિસ્‍તારોને જાણે. ફક્‍ત તેઓ જ મદદ કરી શકશે.

બેન્‍ચને એ પણ જણાવવામાં આવ્‍યું હતું કે શિમલાના ડિસ્‍ટ્રિક્‍ટ જજ RERA દ્વારા જારી કરાયેલા આદેશો સામે અપીલો સાંભળે છે. આ અંગે, બેન્‍ચે કહ્યું, RERA ના આદેશોથી પ્રભાવિત લોકોને અપીલ દાખલ કરવા માટે શિમલા આવવામાં કોઈ મુશ્‍કેલી ન પડે તે સુનિﾍતિ કરવા માટે, વધુમાં નિર્દેશ આપવામાં આવે છે કે અપીલ સત્તા શિમલાના પ્રિન્‍સિપલ ડિસ્‍ટ્રિક્‍ટ જજથી ધર્મશાલાના પ્રિન્‍સિપલ ડિસ્‍ટ્રિક્‍ટ જજને ટ્રાન્‍સફર કરવામાં આવે.

એક અલગ કેસમાં, ૯ ફેબ્રુઆરીના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે હિમાચલ પ્રદેશ હાઈકોર્ટના વચગાળાના આદેશને પણ રદ કર્યો હતો જેમાં OBC કમિશનને શિમલાથી ધર્મશાલામાં ટ્રાન્‍સફર કરવાના રાજ્‍ય સરકારના નિર્ણય પર સ્‍ટે મૂકવામાં આવ્‍યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્‍યું હતું કે આવા મામલાઓ નીતિગત નિર્ણયો સાથે સંકળાયેલા છે અને સામાન્‍ય રીતે ન્‍યાયિક અધિકારક્ષેત્રમાં આવતા નથી.

RERA ને અગાઉ ભૂતપૂર્વ અધિકારીઓ માટે પુનર્વસન કેન્‍દ્ર તરીકે વર્ણવવામાં આવ્‍યું હતું.

૨૭ સપ્‍ટેમ્‍બર, ૨૦૨૪ ના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે ભારતી જગત જોશી વિરુદ્ધ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા ના કેસમાં ય્‍ચ્‍ય્‍ખ્‍ ની કામગીરી પ્રત્‍યે ઊંડી નારાજગી વ્‍યક્‍ત કરી હતી, અને કહ્યું હતું કે RERA ભૂતપૂર્વ અધિકારીઓ માટે પુનર્વસન કેન્‍દ્ર બની ગયું છે, જે કાયદાના સમગ્ર હેતુને નકારી કાઢે છે.

તે જ રીતે, ૧૫ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૨ ના રોજ, મોડેલ બિલ્‍ડર-ખરીદનાર કરારની માંગ કરતી અરજીની સુનાવણી કરતી વખતે, સુપ્રીમ કોર્ટે કડક વલણ અપનાવ્‍યું અને કેન્‍દ્ર સરકારને ૨૦૧૬ માં રેરા કાયદો લાગુ થયા પછી દેશભરના રાજ્‍યો દ્વારા સ્‍થાપિત નિયમો અને શરતોની સમીક્ષા કરવા કહ્યું.(૪૦.૧૬)