ગાઝિયાબાદ: તા. ૧૩ ગાઝિયાબાદમાં ત્રણ સગીર બહેનોના રહસ્યમય મોતની ઘટનાએ સમગ્ર દેશને હચમચાવી દીધો છે. પ્રાથમિક તપાસમાં જે ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે તે મુજબ, આ બહેનો 'ડેર' નામની એક કોરિયન ઓનલાઇન ગેમ રમી રહી હતી. આ ઘટના એ વાતનો જીવંત પુરાવો છે કે આજના ડિજિટલ યુગમાં ઓનલાઇન ગેમિંગ હવે માત્ર મનોરંજન નથી રહ્યું, પરંતુ એક જીવલેણ વ્યસન બની ગયું છે. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો માતા-પિતા સમયસર નહીં જાગે, તો પરિણામો અત્યંત ઘાતક આવી શકે છે.

મગજમાં ડોપામાઇનનો ખતરનાક ખેલ

ન્યુરોસાયન્ટિસ્ટોના મતે, જ્યારે બાળક ગેમમાં લેવલ પૂર્ણ કરે કે ઇનામ જીતે, ત્યારે તેના મગજમાં 'ડોપામાઇન' નામનું રસાયણ મુક્ત થાય છે, જે તેને ક્ષણિક આનંદ અને ઉત્તેજના આપે છે. ગેમિંગ કંપનીઓ 'ન્યુરોમાર્કેટિંગ' ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે, જેમાં ખાસ રંગો અને પડકારો એવી રીતે ગોઠવવામાં આવે છે કે બાળક તેનું વ્યસની બની જાય. બ્લુ વ્હેલ, મોમો ચેલેન્જ અને હવે આ 'ડેર' ગેમ બાળકોને એવા જોખમી સ્ટંટ કરવા પ્રેરિત કરે છે જે ઘણીવાર મૃત્યુમાં પરિણમે છે.

ચેતવણીના સંકેતો: ક્યારે સાવધાન થવું?

મનોવૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા મુજબ, જો તમારા બાળકમાં નીચે મુજબના ફેરફારો દેખાય, તો સમજવું કે તે ઓનલાઇન ગેમિંગની જાળમાં ફસાઈ રહ્યું છે:

• શારીરિક ફેરફારો: વજન ઘટવું, આંખો લાલ થવી, ચહેરો પીળો પડવો અને વાળ ખરવા.
• વર્તણૂકમાં ફેરફાર: આક્રમકતા વધવી, પરિવાર સાથે વાતચીત ટાળવી અને સતત એકલતા પસંદ કરવી.
• ઊંઘ અને ભૂખ: રાત્રે મોડે સુધી જાગવું અને ખાવા-પીવાની આદતોમાં અનિયમિતતા.

 ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના બાળકો વધુ જોખમમાં

એક અભ્યાસ મુજબ, જે પરિવારોમાં માતા-પિતા વચ્ચે સતત ઝઘડા થતા હોય અથવા આર્થિક સંકડામણ હોય, ત્યાંના બાળકો વાસ્તવિક જીવનના તણાવથી બચવા માટે ઓનલાઇન દુનિયામાં આશરો શોધે છે. તેમને લાગે છે કે વર્ચ્યુઅલ દુનિયામાં બધું તેમના નિયંત્રણમાં છે, પરંતુ હકીકતમાં તેઓ ધીમે ધીમે આત્મ-નિયંત્રણ ગુમાવી બેસે છે.

કાયદો અને ઉકેલ

ભારતમાં 'ઓનલાઇન ગેમિંગ પ્રમોશન એન્ડ રેગ્યુલેશન એક્ટ, ૨૦૨૫' અમલમાં છે, જે 'રિયલ મની ગેમિંગ' પર કડક નિયંત્રણો લાદે છે. જોકે, સોશિયલ અને શૈક્ષણિક ગેમ્સના નામે ચાલતી જોખમી રમતો હજુ પણ મોટો પડકાર છે.

• ઉકેલ: શાળાઓમાં કાઉન્સેલિંગની સંખ્યા વધારવી જોઈએ.
• માતા-પિતાની ભૂમિકા: બાળકોને મોબાઈલ આપવાને બદલે તેમને રચનાત્મક ટેકનિકલ શિક્ષણ આપવું જોઈએ અને સ્ક્રીન ટાઈમ પર સખત દેખરેખ રાખવી જોઈએ.

યાદ રાખો, ઓનલાઇન ગેમિંગનું વ્યસન જો 'ગંભીર' સ્તરે પહોંચી જાય, તો બાળકને તેમાંથી બહાર લાવવામાં વર્ષો લાગી શકે છે.