નવી દિલ્‍હી તા.૧૪: ભારતીય પાસપોર્ટની વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠામાં આ વર્ષે નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળ્‍યો છે. તાજેતરમાં જાહેર થયેલા Henley & Partners દ્વારા પ્રકાશિત Henley Passport Index મુજબ ભારત હવે ૮૫મા સ્‍થાનેથી ઉછળી ૭૫મા સ્‍થાને પહોંચ્‍યું છે. આ દસ સ્‍થાનની છલાંગ ભારતીય નાગરિકો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરીને વધુ સરળ અને સુગમ બનાવતી મહત્‍વપૂર્ણ સિદ્ધિ માનવામાં આવી રહી છે.

હવે ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકોને વિશ્વના ૫૬ દેશોમાં વિઝા-ફ્રી અથવા વિઝા-ઓન-અરાઇવલની સુવિધા ઉપલબ્‍ધ થઈ છે. આનો અર્થ એ છે કે પ્રવાસ પહેલાં લાંબી અને જાટિલ વિઝા પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવાની જરૂરિયાત ઘણા દેશોમાં ઓછી થઈ ગઈ છે. ખાસ કરીને પ્રવાસ, વ્‍યાપાર અને શિક્ષણ માટે જતા નાગરિકો માટે આ એક સકારાત્‍મક વિકાસ છે.

Henley Passport Index વિશ્વના દેશોના પાસપોર્ટને તે આધારે ક્રમબદ્ધ કરે છે કે તેમના નાગરિકો અગાઉથી વિઝા લીધા વિના કેટલા દેશોમાં પ્રવેશ મેળવી શકે છે. કોઈ દેશનું સ્‍થાન જેટલું ઊંચું હોય, તેની આંતરરાષ્ટ્રીય ગતિશીલતા અને વૈશ્વિક સ્‍વીકાર્યતા તેટલી વધુ માનવામાં આવે છે. ભારતે અગાઉ ૨૦૦૬માં ૭૧મું સ્‍થાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું, જે અત્‍યાર સુધીનું તેનું શ્રેષ્ઠ સ્‍થાન ગણાય છે. હાલનું ૭૫મું સ્‍થાન તે દિશામાં આગળ વધવાનો સંકેત આપે છે.

ભારતીય નાગરિકોને એશિયા, આફ્રિકા, કેરેબિયન અને પેસિફિક ક્ષેત્રના અનેક દેશોમાં સરળ પ્રવેશ મળ્‍યો છે. લોકપ્રિય પ્રવાસ સ્‍થળો જેવા કે Bhutan, Nepal, Fiji, Mauritius, Thailand, Indonesia, Maldives અને Sri Lankaમાં હવે પ્રવાસ વધુ સરળ બન્‍યો છે. ઉપરાંત અનેક દેશોમાં ઇ-વિઝા અથવા આગમન પર વિઝાની સુવિધા પણ ઉપલબ્‍ધ છે.

વિશેષજ્ઞોના મત મુજબ, આ સુધારો ભારતની વધતી વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠા અને મજબૂત બનતા દ્વિપક્ષીય સંબંધોનું પ્રતિબિબ છે. છેલ્‍લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતે રાજદ્વારીક સ્‍તરે અનેક દેશો સાથે સહકાર વધાર્યો છે, જેના પરિણામે મુસાફરી સુવિધાઓમાં વધારો જોવા મળ્‍યો છે. તેમ છતાં, ઘણા વિકસિત દેશોમાં હજુ પણ ભારતીય નાગરિકોને પૂર્વ વિઝાની જરૂરિયાત રહે છે.

આ રેન્‍કિંગમાં થયેલો સુધારો માત્ર પ્રવાસીઓને જ નહીં, પરંતુ સ્‍ટાર્ટઅપ, વેપાર અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે કાર્યરત લોકો માટે પણ મહત્‍વનો છે. વૈશ્વિક ગતિશીલતા વધવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર, રોકાણ અને સાંસ્‍કૃતિક વિનિમયને પ્રોત્‍સાહન મળે છે. આગામી વર્ષોમાં જો ભારત પોતાના કૂટનીતિક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે, તો પાસપોર્ટ રેન્‍કિંગમાં વધુ સુધારો શક્‍ય છે.

ભારતીય મુસાફરો માટે આ સમાચાર રાહતદાયક છે. હવે ઘણા દેશોમાં મુસાફરી માટે લાંબી કાગળપત્રની પ્રક્રિયા અને રાહ જોવાની જરૂરિયાત ઘટશે. વૈશ્વિક સ્‍તરે ભારતની વધતી હાજરી અને વિશ્વાસને ધ્‍યાનમાં લેતાં, ભવિષ્‍યમાં ભારતીય પાસપોર્ટ વધુ શક્‍તિશાળી બનવાની આશા વ્‍યક્‍ત કરવામાં આવી રહી છે.(૩૮.૧૦)