નવી દિલ્હી: ખગોળ વિજ્ઞાન અને જ્યોતિષશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ વર્ષ ૨૦૨૬નું પ્રથમ ત્રિમાસિક અત્યંત મહત્વનું સાબિત થવા જઈ રહ્યું છે. આગામી ૧૭ ફેબ્રુઆરીએ વર્ષનું પ્રથમ સૂર્યગ્રહણ લાગશે, જે વલયાકાર (રિંગ ઓફ ફાયર) હશે. તેના બરાબર ૧૫ દિવસ બાદ એટલે કે ૩ માર્ચના રોજ હોલિકા દહનના દિવસે વર્ષનું પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણ લાગશે. હરિયાણા વિજ્ઞાન મંચના જણાવ્યા અનુસાર, આ બંને ખગોળીય ઘટનાઓ પૈકી સૂર્યગ્રહણ ભારતમાં દેખાશે નહીં, પરંતુ ચંદ્રગ્રહણ ભારતભરમાં પૂર્ણ રૂપે દ્રશ્યમાન થશે.
૧૭ ફેબ્રુઆરીએ ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ સૂર્યગ્રહણ
વર્ષ ૨૦૨૬નું પ્રથમ સૂર્યગ્રહણ ૧૭ ફેબ્રુઆરીએ ફાગણ મહિનાની અમાસના દિવસે લાગશે. ભારતીય સમય મુજબ બપોરે ૩:૨૬ વાગ્યે ગ્રહણ શરૂ થશે અને સાંજે ૭:૫૭ વાગ્યે પૂર્ણ થશે. આ ગ્રહણ વલયાકાર હોવાથી આકાશમાં સૂર્ય એક ચમકતી વીંટી જેવો દેખાશે, જેને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ કહેવામાં આવે છે.
 * ક્યાં દેખાશે: આ ગ્રહણ મુખ્યત્વે એન્ટાર્કટિકા, અર્જેન્ટીના, ચિલી અને દક્ષિણ આફ્રિકાના દક્ષિણ ભાગોમાં જોવા મળશે.
 * ભારત પર અસર: આ ગ્રહણ ભારતમાં દેખાશે નહીં, તેથી અહીં ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ સૂતકકાળ (ગ્રહણના ૧૨ કલાક પહેલાનો સમય) માન્ય રહેશે નહીં. જોકે, કુંભ રાશિ અને ધનિષ્ઠા નક્ષત્રમાં લાગતું આ ગ્રહણ જ્યોતિષીય દ્રષ્ટિએ ઉર્જા પરિવર્તનનું સૂચક માનવામાં આવે છે.
૩ માર્ચ: હોલિકા દહને ચંદ્રગ્રહણનો પડછાયો
સૂર્યગ્રહણના ૧૫ દિવસ બાદ, ૩ માર્ચે હોલિકા દહન અને પૂનમના દિવસે ચંદ્રગ્રહણ લાગશે. આ ગ્રહણ ભારતભરમાં દેખાશે, જેના કારણે ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ ૯ કલાક પૂર્વે સૂતકકાળ શરૂ થઈ જશે. સૂતકકાળ દરમિયાન મંદિરોના દ્વાર બંધ રહેશે અને પૂજા-પાઠ વર્જિત ગણાશે. જોકે, હોલિકા દહનના મુહૂર્ત અને પૂજા વિધિમાં કોઈ મોટા ફેરફારની શક્યતા નહિવત હોવાનું જ્યોતિષીઓ માની રહ્યા છે.
વૈજ્ઞાનિક અને જ્યોતિષીય દ્રષ્ટિકોણ
વૈજ્ઞાનિકો આને એક સામાન્ય ખગોળીય ઘટના ગણાવે છે, જ્યારે જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં ગ્રહણને મનુષ્યના મન, પ્રકૃતિ અને સામાજિક ઘટનાઓ પર અસર કરનારું માનવામાં આવે છે. સૂર્યગ્રહણ ત્યારે થાય છે જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વી અને સૂર્યની વચ્ચે આવે છે. ૧૭ ફેબ્રુઆરીએ ચંદ્ર સૂર્ય કરતા નાનો દેખાતો હોવાથી તે સૂર્યના કેન્દ્રને ઢાંકી દેશે, પણ કિનારીઓ બાકી રહી જતા ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ સર્જાશે.
સાવધાની અને સલાહ
જે દેશોમાં સૂર્યગ્રહણ દેખાવાનું છે ત્યાં નરી આંખે જોવું નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. આ માટે વિશેષ સુરક્ષાત્મક ચશ્મા અથવા સોલર ફિલ્ટરનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. ભારતીયો માટે આ સૂર્યગ્રહણ માત્ર ખગોળીય રસનો વિષય રહેશે, જ્યારે ચંદ્રગ્રહણ ધાર્મિક વિધિઓ પર અસર કરશે. (હિન્દી જાગરણ વેબસાઈટ પરથી સાભાર)