રાજકોટ:વડાપ્રધાન જન આરોગ્ય યોજના એટલે કે આયુષ્માન ભારત યોજના ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગ માટે આશીર્વાદ સમાન સાબિત થઈ છે. ખાસ કરીને વર્ષ ૨૦૨૬માં જ્યારે ૭૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના તમામ વરિષ્ઠ નાગરિકોને આ યોજના હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્યા છે, ત્યારે લોકોમાં ભારે ઉત્સાહ છે. દિલ્હીના રહેવાસીઓ માટે તો કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની સંયુક્ત સહાયથી ૧૦ લાખ રૂપિયા સુધીનું કવરેજ ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ, ઘણા લોકો એ ભ્રમમાં હોય છે કે આ કાર્ડથી હોસ્પિટલનો દરેક ખર્ચ મફત થઈ જશે. હકીકતમાં, કેટલીક એવી તબીબી પરિસ્થિતિઓ અને સારવાર છે જેમાં આયુષ્માન કાર્ડ 'ઝીરો' સાબિત થાય છે.

સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ યોજના માત્ર 'ઇનપેશન્ટ' એટલે કે હોસ્પિટલમાં દાખલ થનારા દર્દીઓ માટે જ છે. જો તમે ડૉક્ટરને બતાવવા જાઓ છો (OPD) અને દવા લઈને ઘરે આવી જાઓ છો, તો તેનો ખર્ચ તમારે પોતે જ ભોગવવો પડશે. તેવી જ રીતે, સામાન્ય દાંતની સારવાર જેમ કે સફાઈ, રુટ કેનાલ કે કેવિટી ફિલિંગ માટે આ કાર્ડ કામ લાગશે નહીં. આ ઉપરાંત, સુંદરતા વધારવા માટે કરવામાં આવતી કોસ્મેટિક સર્જરી, ટેટૂ રિમૂવલ કે વજન ઘટાડવા માટેના ઓપરેશન પણ આ યોજનાની બહાર રાખવામાં આવ્યા છે, કારણ કે તે જીવલેણ બીમારીઓની શ્રેણીમાં આવતા નથી.

આધુનિક સમયમાં નિઃસંતાન યુગલો માટે આશીર્વાદ રૂપ ગણાતી IVF (ઇન-વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન) જેવી પ્રજનનક્ષમતાની મોંઘી સારવારનો ખર્ચ પણ આયુષ્માન યોજનામાં આવરી લેવાતો નથી. વધુમાં, હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા વગર કરવામાં આવતા રુટિન બ્લડ ટેસ્ટ કે એક્સ-રેનો ખર્ચ પણ કાર્ડ ધારકે ઉઠાવવો પડે છે. ઘણી વખત લોકો નબળાઈ દૂર કરવા માટે વિટામિન કે ટોનિક જેવી દવાઓ કાર્ડ પર માંગતા હોય છે, પરંતુ સરકાર આવી સામાન્ય દવાઓ માટે મફત સહાય આપતી નથી. જોકે, કેન્સર, હૃદયરોગ અને કિડની જેવી ગંભીર બીમારીઓના કિસ્સામાં ઓપરેશનથી લઈને પરિવહન સુધીનો તમામ ખર્ચ સરકાર ઉઠાવે છે.

આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે તમારી પાત્રતા પણ મહત્વની છે. જો તમે સરકારી કર્મચારી છો, ઇનકમ ટેક્સ ભરો છો કે તમારો પીએફ (PF) કપાય છે, તો તમે આ યોજના માટે પાત્ર નથી. પશ્ચિમ બંગાળ સિવાય સમગ્ર દેશમાં લાગુ આ યોજનામાં એક પરિવારને વાર્ષિક ૫ લાખ સુધીની મર્યાદા મળે છે. જો એક જ વારમાં આ મર્યાદા પૂરી થઈ જાય, તો વર્ષના બાકીના દિવસોમાં પરિવારને અન્ય કોઈ મફત સારવાર મળી શકશે નહીં. તેથી, હોસ્પિટલમાં એડમિટ થતા પહેલા તમારી બીમારી આયુષ્માનના 'પેકેજ'માં આવે છે કે નહીં તેની ખાતરી કરી લેવી હિતાવહ છે.