સિરમૌર તા.૧૬:  તમે કદાચ મહાભારત કાળ વિશે સાંભળ્‍યું હશે જ્‍યારે દ્રૌપદીએ પાંચ ભાઈઓ સાથે લગ્ન કર્યા હતા અને તેમની સાથે સમય વિતાવતી હતી. શું તમે ક્‍યારેય વિચાર્યું છે કે જો કોઈ કહે કે આજે પણ આવું થાય છે તો શું કોઈ તેના પર વિશ્વાસ કરશે? પરંતુ ચાલો તમને જણાવી દઈએ કે ભારતમાં એક એવી જગ્‍યા છે જ્‍યાં એક પરિવારના બધા ભાઈઓ એક જ છોકરી સાથે લગ્ન કરે છે.

હકીકતમાં, દેશના હિમાલય ક્ષેત્રના કેટલાક વિસ્‍તારોમાં હજુ પણ એક અનોખી પરંપરા પ્રચલિત છે. તો, ચાલો આજે તમને જણાવીએ કે કઈ જગ્‍યા એવી છે જ્‍યાં એક પરિવારના બધા ભાઈઓ એક જ છોકરી સાથે લગ્ન કરે છે.

થોડા સમય પહેલા, હિમાચલ પ્રદેશના સિરમૌર જિલ્‍લાના ટ્રાન્‍સ ગિરી ક્ષેત્રમાં, બે સગા ભાઈઓએ એક જ છોકરી સાથે લગ્ન કર્યા હતા. આ વિસ્‍તારમાં યોજાયેલા આ લગ્ન ઘણા દિવસો સુધી પરંપરાગત વિધિઓ સાથે ચાલ્‍યા હતા અને તેમાં મોટી સંખ્‍યામાં ગામલોકો હાજર રહ્યા હતા. એવું જાણવા મળ્‍યું હતું કે વરરાજા અને કન્‍યાએ પરસ્‍પર સંમતિથી આ લગ્ન કર્યા હતા.

આ સમુદાય હટ્ટી જાતિનો છે, જેને ત્રણ વર્ષ પહેલા અનુસૂચિત જનજાતિનો દરજ્‍જો આપવામાં આવ્‍યો હતો. સ્‍થાનિક રીતે, આવા લગ્નોને જોડીદાર અથવા જજદા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

સિરમૌર ઉપરાંત, ઉત્તરાખંડના જાૈંસર બાવર પ્રદેશ અને હિમાચલ પ્રદેશના કિન્નૌર પ્રદેશમાં પણ આવા લગ્નો સામાન્‍ય હતા. ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ ના દાયકા પછી આવા કિસ્‍સાઓમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હતો, પરંતુ તાજેતરમાં, કેટલાક કિસ્‍સાઓ ફરી સામે આવ્‍યા છે. અહેવાલો અનુસાર, મર્યાદિત ખેતીની જમીન અને પૂર્વજોની મિલકતના વિભાજનને રોકવા માટે આવા લગ્નો પહાડી વિસ્‍તારોમાં લોકપ્રિય બન્‍યા હતા.

એવું માનવામાં આવે છે કે આ પરિવારને એક રાખે છે અને જમીનના વિભાજનને અટકાવે છે. દૂરના વિસ્‍તારોમાં સુરક્ષા અને કૃષિ વ્‍યવસ્‍થાપનને પણ પરિબળો માનવામાં આવે છે. પરિવારના બધા સભ્‍યો બાળકો માટે જવાબદારી વહેંચે છે. જો કે, પરંપરાગત રીતે, મોટા ભાઈને બાળકોનો કાયદેસર પિતા માનવામાં આવે છે.

ભારતીય કાયદો સામાન્‍ય રીતે બહુપત્‍નીત્‍વને માન્‍યતા આપતો નથી. જો કે, હિમાચલ પ્રદેશના કેટલાક વિસ્‍તારોમાં મહેસૂલ રેકોર્ડ જોડીદારની પ્રથાનો ઉલ્‍લેખ કરે છે. ગામના વડીલોના મતે, આવા લગ્ન સમાજની સંમતિથી થાય છે, પરંતુ તેમની સંખ્‍યા ખૂબ ઓછી છે અને આવા કિસ્‍સાઓ ભાગ્‍યે જ ખુલ્‍લેઆમ પ્રકાશમાં આવે છે.