નવી દિલ્હી : ભારતના મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર (CEA) વી. અનંત નાગેશ્વરને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને લઈને એક અત્યંત પ્રગતિશીલ અને ચેતવણીરૂપ વિઝન રજૂ કર્યું છે. સોમવારે આયોજિત 'ઇન્ડિયા એઆઈ ઇમ્પેક્ટ સમિટ'માં તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભારત માટે હવે ધીમે ધીમે આગળ વધવાનો સમય પૂરો થઈ ગયો છે; હવે સમય છે 'ઝડપી અને નિર્ણાયક' એક્શન લેવાનો.
માનવ વિપુલતા vs મશીન બુદ્ધિ
નાગેશ્વરને એક ખૂબ જ રસપ્રદ વાત કહી કે, ભારત વિશ્વનો એવો પહેલો મોટો દેશ બની શકે છે જ્યાં 'માનવ શક્તિ' અને 'મશીન લર્નિંગ' એકબીજાના દુશ્મન બનવાને બદલે એકબીજાના પૂરક બનશે. તેમણે ભાર મૂક્યો કે જો આપણે યોગ્ય રીતે આયોજન કરીશું, તો AI નોકરીઓ છીનવનારું સાધન નહીં, પણ નવી તકો પેદા કરનારું એન્જિન સાબિત થશે. "તકની બારી અત્યારે ખુલ્લી છે, પણ તે હંમેશા ખુલ્લી રહેશે નહીં," તેમ કહી તેમણે તક ઝડપી લેવા તાકીદ કરી હતી.
'ટીમ ઈન્ડિયા' અભિગમની જરૂરત
આ ક્રાંતિ માત્ર સરકારના ભરોસે શક્ય નથી. CEA મુજબ, જો આપણે AI થી દેશનો વિકાસ કરવો હોય, તો ખાનગી ક્ષેત્ર, નીતિ નિર્માતાઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓએ 'ટીમ ઈન્ડિયા' બનીને સાથે આવવું પડશે. આ માટે માત્ર ટેકનોલોજી લાવવી પૂરતી નથી, પણ તેને મોટા પાયે રોજગાર સાથે જોડવા માટે મજબૂત 'રાજકીય ઈચ્છાશક્તિ' પણ અનિવાર્ય છે.
શિક્ષણ એ જ પાયો
ભવિષ્યના પડકારો વિશે વાત કરતા તેમણે જણાવ્યું કે, આપણું પહેલું પગલું શિક્ષણ અને કૌશલ્ય વિકાસમાં સુધારો કરવાનું હોવું જોઈએ. જો પાયાનું શિક્ષણ મજબૂત હશે, તો જ આપણું કાર્યબળ AI ના યુગમાં ટકી શકશે. સાવચેતી વગરનો ટેકનોલોજીકલ ફેરફાર સામાજિક અસ્થિરતા લાવી શકે છે, તેથી આપણે સાવધ રહીને આગળ વધવું પડશે.
કયા ક્ષેત્રોમાં આવશે બદલાવ?
'AI ના યુગમાં રોજગારીનું ભવિષ્ય' વિષય પર બોલતા તેમણે ઉત્પાદન (Manufacturing), આરોગ્યસંભાળ (Healthcare) અને ઓટોમોબાઈલ જેવા ક્ષેત્રોમાં આવનારા મોટા પરિવર્તનો વિશે ચર્ચા કરી હતી. HR થી લઈને સપ્લાય ચેઈન સુધીના દરેક કામમાં AI કેવી રીતે જોખમો ઘટાડી શકે અને નવી રોજગારી ઊભી કરી શકે, તે આ સમિટનો મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ રહ્યો હતો.