હૈદરાબાદ:મનપસંદ બિરયાની કે બહારનું જમણ હવે માત્ર સ્વાદ જ નહીં, પણ એક મોટા આર્થિક કૌભાંડનો હિસ્સો બની ગઈ છે. આવકવેરા વિભાગના હૈદરાબાદ તપાસ એકમે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને બિગ ડેટા એનાલિટિક્સનો ઉપયોગ કરીને દેશભરમાં ચાલતી ₹70,000 કરોડની ભયાનક કરચોરીનો પર્દાફાશ કર્યો છે. આ તપાસની શરૂઆત હૈદરાબાદની એક જાણીતી બિરયાની ચેઇનથી થઈ હતી, જેનો છેડો હવે દેશભરની 1.77 લાખ રેસ્ટોરન્ટ્સ સુધી પહોંચ્યો છે.
તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે રેસ્ટોરાં માલિકો ગ્રાહકો પાસેથી પૂરા પૈસા લેતા હતા, પરંતુ બિલિંગ સોફ્ટવેરમાંથી ડેટા ડિલીટ કરીને સરકારને ઓછું વેચાણ બતાવતા હતા. ઇન્કમટેક્સ વિભાગે અમદાવાદના એક સોફ્ટવેર પ્રદાતાના સેન્ટરમાંથી 60 ટેરાબાઇટ (60TB) જેટલો જંગી ડેટા મેળવ્યો હતો. જનરેટિવ AI ના ઉપયોગથી જ્યારે આ ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું, ત્યારે ખબર પડી કે નાણાકીય વર્ષ 2019-20 થી અત્યાર સુધીમાં અંદાજે ₹70,000 કરોડનું ટર્નઓવર છુપાવવામાં આવ્યું છે.
આ તપાસમાં પાંચ રાજ્યો કરચોરીના મુખ્ય કેન્દ્રો તરીકે ઉભરી આવ્યા છે, જેમાં તમિલનાડુ, કર્ણાટક, તેલંગાણા, મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતનો સમાવેશ થાય છે. કર્ણાટકમાં સૌથી વધુ ₹2,000 કરોડના બિલ ડિલીટ થયા હોવાનું નોંધાયું છે. રેસ્ટોરાં માલિકો ખાસ કરીને 'રોકડ' (Cash) માં થયેલા વ્યવહારોને સોફ્ટવેરમાંથી ગાયબ કરી દેતા હતા જેથી ટેક્સ ભરવો ન પડે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો સળંગ 30 દિવસ સુધીનો બિલિંગ ડેટા ભૂંસી નાખવામાં આવ્યો હતો!
 સિલેક્ટિવ ડિલીશન: હોટલ માલિકો આંતરિક હિસાબ માટે બધું રેકોર્ડ કરતા, પણ ટેક્સ ફાઇલ કરતી વખતે રોકડના બિલ છીનવી લેતા.
જથ્થાબંધ સફાયો: ચોક્કસ તારીખોના તમામ ડેટાને સોફ્ટવેરમાંથી કાયમી ધોરણે ડિલીટ કરી દેવાતા.
અંડર-રિપોર્ટિંગ: વાસ્તવિક આવકના માત્ર 20-30% જ આવકવેરા રિટર્નમાં દર્શાવવામાં આવતા હતા.
ડિજિટલ ફોરેન્સિક લેબમાં તપાસ તેજ: હૈદરાબાદ સ્થિત આવકવેરા ભવનની સ્પેશિયલ ડિજિટલ ફોરેન્સિક લેબમાં અત્યારે આ ડેટાનું પોસ્ટ-મોર્ટમ ચાલી રહ્યું છે. સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સ (CBDT) એ હવે આ તપાસને રાષ્ટ્રીય સ્તરે વિસ્તારી દીધી છે. આવનારા દિવસોમાં અનેક મોટા રેસ્ટોરન્ટ માલિકોને ભારે દંડ અને કાયદેસરની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડી શકે છે