નવી દિલ્હી: તા.૨૦: આજકાલ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ક્રેઝ ચારેબાજુ જોવા મળી રહ્યો છે, પરંતુ ભારત સરકારે આ બાબતે અત્યંત સાવધ રહેવા સૂચના આપી છે. આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) ના ઉચ્ચ અધિકારીએ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે AI ના ઉપયોગમાં સંસ્થાઓએ 'વધુ પડતું ઉત્સાહી' થવાની જરૂર નથી. જ્યાં સુધી ટેકનોલોજીનું સંપૂર્ણ પરીક્ષણ ન થાય, ત્યાં સુધી તેનો અમલ કરવો જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
વિશ્વસનીયતા વિનાનું AI એટલે જોખમનું પોટલું
શુક્રવારે યોજાયેલી 'AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ'માં બોલતા ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર જનરલ રોહિત ભારદ્વાજે જણાવ્યું હતું કે, AI સોલ્યુશન્સ અપનાવવામાં ઉતાવળ ન કરવી જોઈએ. તેમણે કેનેડિયન યુનિવર્સિટીના એક ચોંકાવનારા અહેવાલને ટાંકીને કહ્યું કે, એક જ સંકેત (Prompt) આપવામાં આવે તો પણ AI ડેટાનું અલગ-અલગ અને ઘણીવાર અણધાર્યા રીતે વિશ્લેષણ કરી શકે છે. જો તેની વિશ્વસનીયતા તપાસવામાં ન આવે, તો તે ખોટા પરિણામો આપીને મોટી મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
ડેટાને સુધારવો પડશે: માત્ર PDF થી કામ નહીં ચાલે
સરકારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે જો આપણે AI નો સાચો લાભ લેવો હોય, તો સરકારી વિભાગોએ પોતાનો ડેટા તૈયાર કરવાની પદ્ધતિ બદલવી પડશે.
•    મશીન-રીડેબલ ફોર્મેટ: બધી ફાઇલો માત્ર PDF માં રાખવાને બદલે એવી રીતે સ્ટોર કરવી જોઈએ જે કમ્પ્યુટર સરળતાથી સમજી શકે.
•    મેટાડેટા અને કોન્ટેક્સ્ટ: ડેટાની સાથે તેની તારીખ, સ્ત્રોત અને તેનો ચોક્કસ અર્થ (Semantics) પણ સ્પષ્ટ હોવા જોઈએ, જેથી AI ભૂલ ન કરે.
•    ડેટા કેટલોગ: દરેક મંત્રાલય પાસે તેના ડેટાનો એક વ્યવસ્થિત કેટલોગ હોવો જોઈએ.
ગૂગલના નિષ્ણાતનો સુરક્ષા પર ભાર
આ સમિટમાં ગૂગલના પ્રતિનિધિ પ્રેમ રામાસ્વામીએ પણ મહત્વના સૂચનો આપ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું કે ડેટાને ઝડપથી એક્સેસ કરવા માટે "નોલેજ ગ્રાફ" જેવી ટેકનોલોજી જરૂરી છે, પરંતુ તમામ ડેટાને એક જ જગ્યાએ કેન્દ્રિત (Centralize) કરવો જોખમી છે. તેના બદલે દરેક સંસ્થાએ પોતાનો ડેટા સ્થાનિક સ્તરે જ સુરક્ષિત રાખવો જોઈએ, જે ખર્ચ-અસરકારક અને સલામત રહેશે.
ટૂંકમાં, સરકારનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે: AI ભવિષ્ય છે, પણ તેના પર આંધળો વિશ્વાસ મૂકતા પહેલા તેની સત્યતા અને સુરક્ષા તપાસવી અનિવાર્ય છે.