નવી દિલ્હી: દિલ્હી હાઈકોર્ટે શુક્રવારે પ્રેસની સ્વતંત્રતા અને કાયદાકીય મર્યાદાઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવતો એક મહત્વપૂર્ણ આદેશ આપ્યો છે. દ્વારકામાં તાજેતરમાં થયેલા હૃદયદ્રાવક SUV અકસ્માત કેસમાં, જેમાં ૨૩ વર્ષના યુવકનું મોત થયું હતું, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ૧૭ વર્ષના સગીર આરોપીની ઓળખ કોઈપણ સંજોગોમાં જાહેર કરી શકાશે નહીં. જોકે, કોર્ટે સગીરના પિતાની એ માગણી ફગાવી દીધી હતી જેમાં મીડિયાને આ કેસ પર રિપોર્ટિંગ કરતા સંપૂર્ણપણે રોકવા (ગૅગ ઓર્ડર) વિનંતી કરવામાં આવી હતી.
શું છે સમગ્ર મામલો?
દ્વારકા અકસ્માત બાદ સોશિયલ મીડિયા અને ન્યૂઝ ચેનલો પર સગીર આરોપીનો ચહેરો, તેનું નામ અને તેના પરિવારની વિગતો વાયરલ થઈ રહી હતી. સગીરના પિતાએ હાઈકોર્ટના દ્વાર ખટખટાવ્યા હતા:
•    પરિવારની દલીલ: પિતાના વકીલે કહ્યું કે મીડિયા "મીડિયા ટ્રાયલ" ચલાવી રહ્યું છે. સગીરની ઓળખ જાહેર થવાથી પરિવારને સતત ધમકીઓ મળી રહી છે, જે કિશોર ન્યાય (JJ) અધિનિયમની કલમ ૭૪ નું ઉલ્લંઘન છે.
•    ગૅગ ઓર્ડરની માગ: તેમણે માગણી કરી હતી કે મીડિયાને તેમના પુત્ર વિશે કંઈપણ લખતા કે બોલતા અટકાવવામાં આવે.
કોર્ટનું અવલોકન: સ્વતંત્રતા અને મર્યાદા
ન્યાયમૂર્તિ સૌરભ બેનર્જીએ આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન મહત્વની ટિપ્પણીઓ કરી:
1.    પ્રેસની આઝાદી: કોર્ટે કહ્યું કે પત્રકારત્વ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લગાવી શકાય નહીં. પ્રેસ પાસે લોકશાહીમાં માહિતી આપવાનો અધિકાર છે. "કઈ જોગવાઈ હેઠળ પત્રકારત્વને રોકી શકાય? એવો કોઈ નિયમ નથી જે પ્રેસના અધિકારને સાવ ખતમ કરી દે," ન્યાયાધીશે નોંધ્યું.
2.    બાળકની સુરક્ષા: કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે JJ એક્ટ મુજબ સગીરની ઓળખ છુપાવવી અનિવાર્ય છે. તેથી, પ્રેસ કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા અને અન્ય સંસ્થાઓને આદેશ આપ્યો કે કિશોરના રેકોર્ડ કે ઓળખ આગામી સુનાવણી સુધી જાહેર ન કરવામાં આવે.
"મીડિયાને સંપૂર્ણ ચૂપ ન કરી શકાય"
કોર્ટે પિતાને ફટકાર લગાવતા કહ્યું કે તમારી પ્રાર્થનાઓ કાયદાની મર્યાદા બહાર છે. તમે "ગૅગ ઓર્ડર" માંગી રહ્યા છો જે શક્ય નથી. રિટ અરજીમાં ખાનગી સંસ્થાઓને રિપોર્ટિંગ કરતા રોકી શકાય નહીં, પરંતુ હા, કાયદાના દાયરામાં રહીને સગીરની ગુપ્તતા જાળવવી જ પડશે.
દિલ્હી પોલીસે આ મામલે સ્ટેટસ રિપોર્ટ દાખલ કરવાની તૈયારી દર્શાવી છે. હવે આ કેસની વધુ સુનાવણી ૯ જુલાઈના રોજ હાથ ધરવામાં આવશે. આ ચુકાદો સાબિત કરે છે કે પ્રેસને સમાચાર આપવાની છૂટ છે, પરંતુ જ્યારે સગીર આરોપીઓની વાત આવે ત્યારે કાયદાકીય મર્યાદાઓનું પાલન અનિવાર્ય છે.