ગધેડીનાં દુધનો ભાવ ૭૦૦૦ રૂપિયે લીટર
ગઘેડા ઉછેર ગામડાઓમાં નવો વિકલ્પ ઉપસી રહ્યો છે : ગધેડીનું દૂધ જાણે કે ‘‘સોનું'': ઔષધ-કોસ્મેટીકસ-સૌંદર્ય પ્રસાધનોમાં માંગ વધી રહી છે
નવી દિલ્હી તા.૨૧: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ગધેડા ઉછેર એક નવો અને નફાકારક આવકનો વિકલ્પ બની રહ્યો છે. ગધેડીનું દૂધ રૂા.૫,૦૦૦ થી રૂા.૭,૦૦૦ પ્રતિ લિટરમાં વેચાઈ રહ્યું છે, જે પશુપાલકો માટે ઉત્તમ નફો પૂરો પાડે છે. હલારી અને કચ્છી જાતિના ગધેડા ન્યૂનતમ કાળજી સાથે ઉચ્ચ ઉપજ આપે છે. આ ઓછા રોકાણનો વ્યવસાય નાના ખેડૂતો અને જમીનવિહોણા પરિવારો માટે પણ યોગ્ય છે.
ગામડાઓમાં, ગાય, ભેંસ અથવા બકરા ઉછેર હવે આવકનો એકમાત્રસ્ત્રેત નથી. ખેડૂતો હવે નવા વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે, અને ગધેડી ઉછેર તેમાંથી એક છે. તે થોડું વિચિત્ર લાગે છે, પરંતુ સત્ય એ છે કે આજકાલ ગધેડીનું દૂધ સોના જેવું વેચાઈ રહ્યું છે. ઓછો ખર્ચ, ઓછું જોખમ અને મજબૂત માંગ એ કારણો છે કે ગધેડા ઉછેર વધુને વધુ નફાકારક બની રહ્યો છે.
આજે, ગધેડીનું દૂધ બજારમાં રૂા. ૫,૦૦૦ થી રૂા.૭,૦૦૦ પ્રતિ લિટરમાં વેચાઈ રહ્યું છે. ઔષધીય, કોસ્મેટિક અને સૌંદર્ય ઉત્પાદનોમાં તેની માંગમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. ઘણી કંપનીઓ તેનો ઉપયોગ સાબુ, ક્રીમ અને મોઇﾍરાઇઝર બનાવવા માટે કરી રહી છે. ખેડૂત ભાવેશ પટેલ સમજાવે છે કે ગધેડીનું દૂધ વિટામિન, ખનિજો, ઓમેગા ફેટી એસિડ અને એન્ટીઓકિસડન્ટોથી ભરપૂર હોય છે. આ જ કારણ છે કે ત્વચા સંભાળ ઉત્પાદનોમાં તેની ખાસ માંગ છે. ગધેડીનાં દૂધમાંથી બનાવેલા એક સાબુની કિમત ૪૦૦ થી ૫૦૦ રૂપિયા છે.
પશુપાલન નિષ્ણાંતોના મતે, ગધેડાની હાલારી અને કચ્છી જાતિના પ્રાણીઓ ઉછેર માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. તેઓ મજબૂત હોય છે અને ઓછામાં ઓછી કાળજી સાથે પણ સ્વસ્થ રહે છે. એક સ્વસ્થ માદા ગધેડી દર વર્ષે એક વાછરડાને જન્મ આપે છે. આ ધીમે ધીમે પ્રાણીઓની સંખ્યા વધારે છે અને વ્યવસાયનો વિસ્તાર કરે છે. આનો અર્થ એ છે કે એકવાર તમે શરૂઆત કરો છો, તો કમાણીના રસ્તાઓ આપમેળે ખુલે છે.
ગધેડા ઉછેરનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તે ઓછા રોકાણથી શરૂ કરી શકાય છે. ખેડૂતો ૫ થી ૧૦ ગધેડાથી શરૂઆત કરી શકે છે. તેમને સ્વચ્છ, સૂકા શેડ અને ચરવા માટે ખુલ્લી જગ્યાની જરૂર હોય છે. ખોરાક પણ સરળ છે; લીલું ઘાસ, ઘાસ, ભૂસું અને અનાજના અવશેષો પૂરતા છે. સ્વચ્છ પાણી અને નિયમિત રસીકરણ એ જ જરૂરી છે.
ગધેડા ઉછેર ફક્ત દૂધ પૂરતો મર્યાદિત નથી. તે ઘણી રીતે આવક ઉત્પન્ન કરી શકે છેઃ ગધેડાનું દૂધ ઊંચા ભાવે વેચાય છે, કોસ્મેટિક્સ અને સૌંદર્ય પ્રસાધનો દૂધમાંથી બનાવવામાં આવે છે, મજૂરી અને પરિવહન માટે ગધેડા ભાડે આપીને પૈસા કમાય છે, અને ગધેડાનાં વાછરડાં પણ સારા ભાવે વેચાય છે.
નિષ્ણાંતો માને છે કે નાના ખેડૂતો અને જમીનવિહીન પરિવારો માટે ગધેડા ઉછેર ઓછો જોખમી અને ટકાઉ વ્યવસાય બની શકે છે. ઓછા ખર્ચ અને સારા નફાને કારણે તે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં લોકપ્રિયતા મેળવી રહ્યું છે. યોગ્ય સંભાળ અને વ્યવસ્થાપન સાથે, ગધેડા ઉછેર ખરેખર ગામડાનું નસીબ બદલી શકે છે.
(9:57 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
