નવી દિલ્‍હી, તા.૨૧: સરકારી શાળાઓની સ્‍થિતિ કથળી રહી છે. દેશમાં ૧૧,૧૪૯ સરકારી શાળાઓ એક જ શિક્ષક પર આધાર રાખે છે, જ્‍યારે ૫,૬૯૪ સરકારી શાળાઓમાં શૂન્‍ય નોંધણી છે. ગયા વર્ષે પણ આવી જ સ્‍થિતિ હતી. આવી પરિસ્‍થિતિઓને કારણે, પાછલા વર્ષોમાં ઘણી સરકારી શાળાઓ બંધ થઈ ગઈ હતી. આવી જ પરિસ્‍થિતિઓ હજુ પણ વિકસી રહી છે. સમસ્‍યા એ છે કે શિક્ષણ પર વાર્ષિક રૂ.૧.૨૫ લાખ કરોડથી વધુ ખર્ચ કરવા છતાં, સરકારી શાળાઓ ખાનગી શૈક્ષણિક સંસ્‍થાઓ સાથે સ્‍પર્ધા કરવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે. જોકે સરકાર, વિવિધ કારણોસર, તેમને ચલાવવા અને દર વર્ષે નોંધણી વધારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે, પરંતુ કેટલાક ક્ષેત્રોમાં આની કોઈ અસર થઈ રહી નથી.

સરકારી શાળાઓની આ સ્‍થિતિ માટે ખાનગી શાળાઓનો પ્રભાવ મોટાભાગે જવાબદાર છે. દેશમાં ૧૪.૭૨ લાખથી વધુ શાળાઓ છે, જેમાંથી આશરે ૩૫૦ લાખ ખાનગી શાળાઓ છે. જ્‍યારે સરકારી શાળાઓ હજુ પણ સરકારી શાળાઓ કરતાં વધુ છે, ત્‍યારે ખાનગી શાળાઓની સંખ્‍યા દર વર્ષે વધી રહી છે. સરેરાશ, દર વર્ષે ૧૦,૦૦૦ ખાનગી શાળાઓ ઉમેરવામાં આવે છે, જ્‍યારે સરકારી શાળાઓ ઘટી રહી છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, ૧૮,૭૨૭ સરકારી શાળાઓ બંધ કરવામાં આવી છે. છેલ્લા દાયકામાં સરકારી શાળાઓની સંખ્‍યામાં ૮%નો ઘટાડો થયો છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે સરકારી શાળાઓ ઘણી બાબતોમાં ખાનગી શાળાઓ કરતાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. તેમનું નેટવર્ક દેશના દૂરના, પછાત અને જંગલવાળા વિસ્‍તારોમાં ફેલાયેલું છે. આ શાળાઓમાં સૌથી વધુ તાલીમ પામેલા શિક્ષકો પણ છે, સાથે મોટા રમતના મેદાનો, સારી પ્રયોગશાળાઓ, શિક્ષણ અને અન્‍ય માળખાકીય સુવિધાઓ પણ છે. આમ છતાં, ખાનગી શાળાઓના માર્કેટિંગ, સુવિધાઓ, સંસ્‍કળતિ અને કારકિર્દી જોડાણોથી સરકારી શાળાઓ પરાજિત થાય છે.

ખાનગી શાળાઓનું આકર્ષણ અને લોકપ્રિયતા વધી છે, જેના કારણે ખાનગી શાળાઓનો વિકાસ થયો છે. દરમિયાન, સરકારી શાળાઓની ગુણવત્તાને નુકસાન થયું છે. હવે, સરકારે પહેલા વિસ્‍તારની જરૂરિયાતોનું મૂલ્‍યાંકન કરવું જોઈએ અને તેના આધારે શાળાઓ બનાવવી જોઈએ. સરકારે સરકારી શાળાઓને વધુ અનુકૂળ બનાવવી જોઈએ અને નજીકના વિસ્‍તારોના બાળકોને શાળામાં લાવવાની વ્‍યવસ્‍થા કરવી જોઈએ જેથી નોંધણી વધે.

ખાનગી શાળાઓ અને કોચિંગ સંસ્‍થાઓમાં શિક્ષણનું વલણ વધી રહ્યું છે. દરેક શેરીમાં ખાનગી શાળાઓ ખુલી રહી છે, જે તમામ સ્‍તરે શિક્ષણ પૂરું પાડે છે. ખાનગી શાળાઓમાંથી કારકિર્દીના સારા માર્ગો ઉપલબ્‍ધ છે. સરકારી શાળાઓમાં અભ્‍યાસમાં બેદરકારી અને ઓછી સુવિધાઓ. ખાનગી શાળાઓમાં અભ્‍યાસેતર પ્રવળત્તિઓ અને માર્કેટિંગ. સ્‍વ-શિક્ષણમાં વાલીઓનો રસ ઘટી રહ્યો છે. નાણાકીય ક્ષમતા વધતાં ખાનગી શાળાઓમાં પ્રવેશ વધે છે.જેવા કારણો જવાબદાર છે.