પટના: બિહારમાં ખેતરોમાં પાકના અવશેષો એટલે કે પરાળી (Stubble) બાળનારા ખેડૂતો માટે માઠા સમાચાર આવ્યા છે. વાયુ પ્રદૂષણને ડામવા અને જમીનની ફળદ્રુપતા બચાવવા માટે બિહાર સરકારે લાલ આંખ કરી છે. પાકના અવશેષો સળગાવવાના ગુના બદલ રાજ્યના ૧,૮૦૭ ખેડૂતોના Direct Benefit Transfer (DBT) રજીસ્ટ્રેશન સ્થગિત કરી દેવામાં આવ્યા છે. આ કડક કાર્યવાહીના કારણે હવે આ ખેડૂતોને મળતી સરકારી સબસિડી અને નાણાકીય પ્રોત્સાહનો અટકી જશે.
સબસિડીવાળું ડીઝલ અને વીજળી પણ બંધ
કૃષિ વિભાગે વિધાનસભામાં રજૂ કરેલા અહેવાલ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૫ દરમિયાન ૧,૭૫૮ ખેડૂતો વિરુદ્ધ આદેશનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ સબસિડી બંધ કરવામાં આવી હતી. આ વર્ષે પણ વધુ ૪૯ ખેડૂતો પર તવાઈ આવી છે. સરકાર દ્વારા ખેડૂતોને આપવામાં આવતી સબસિડીવાળી વીજળી, સસ્તું ડીઝલ અને અન્ય કૃષિ યોજનાઓના લાભો હવે આ ખેડૂતોને મળી શકશે નહીં. રાજ્ય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડના અધ્યક્ષ દેવેન્દ્ર કુમાર શુક્લાએ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જાહેર આરોગ્ય અને પર્યાવરણ સાથે ચેડાં કરનારાઓને કોઈ પણ સંજોગોમાં બક્ષવામાં આવશે નહીં.
જાગૃતિ અભિયાન અને કૃષિ સાધનો પર ભાર
સરકાર માત્ર દંડ જ નથી કરી રહી, પરંતુ પરાળી ન બાળવા માટે ખેડૂતોને પ્રોત્સાહિત પણ કરી રહી છે. ખેડૂતોને લીલો કચરો અને કાર્બનિક પદાર્થો વેચવા માટે જાગૃત કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેનો ઉપયોગ 'બાયોમાસ બ્રિકેટ' (બળતણની ઈંટો) બનાવવા માટે થાય છે. આ ઉપરાંત, પરાળીના નિકાલ માટે વપરાતા આધુનિક કૃષિ સાધનો ખરીદવા પર પણ સરકાર મોટી સબસિડી આપી રહી છે.
નિયમોના ભંગ બદલ મોટી કિંમત
બિહાર આર્થિક સર્વેક્ષણ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૪માં પણ ૪,૫૯૬ ખેડૂતોના રજીસ્ટ્રેશન બ્લોક કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, સરકારના કડક વલણને કારણે પરાળી બાળવાના બનાવોમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. હાલમાં જિલ્લા અધિકારીઓને એવી પંચાયતો પર વિશેષ નજર રાખવા સૂચના અપાઈ છે જ્યાં પરાળી બાળવાની ઘટનાઓ વધુ બને છે.
કૃષિ વિભાગનું આ ‘એક્શન’ મોડ અન્ય રાજ્યો માટે પણ એક દાખલો બેસાડી રહ્યું છે કે પ્રદૂષણ રોકવા માટે હવે માત્ર વિનંતી નહીં, પણ આર્થિક દંડ પણ અનિવાર્ય છે.