નવી દિલ્‍હી તા.૨૩: દેશમાં લોન લેનારા અને પછી તેને ભૂલી જનારા લોકોની સંખ્‍યા સતત વધી રહી છે. દરમિયાન, યુવા પેઢી (જનરલ ઝેડ) પણ ઉધાર લેવામાં મોખરે છે. તેમના માસિક પગારના ૧૦૦ ગણા સુધી લોન લેતા હોવાના અસંખ્‍ય કિસ્‍સાઓ બહાર આવ્‍યા છે. આ યુવા પેઢી લોન ચૂકવવામાં પણ નિષ્‍ફળ રહી છે. અને દેશમાં ચેક બાઉન્‍સના કેસ પણ વધી રહ્યા છે.

ઇકોનોમિક ટાઇમ્‍સ અનુસાર, દર મહિને ૨૫ થી ૩૫ વર્ષની વયના સેંકડો યુવાનો દેવાની જાળમાં ફસાઈ રહ્યા છે. ૧૯૯૭ થી ૨૦૧૨ ની વચ્‍ચે જન્‍મેલા ઝૂમર્સ, આટલું મોટું દેવું એકઠા કરનારી પહેલી પેઢી છે. આ પાછલી પેઢીઓથી તદ્દન વિપરીત છે, જેમના માટે લોન લેવી નિષેધ માનવામાં આવતી હતી. તેઓ રૂા.૩૦,૦૦૦ થી  રૂા.૪૦,૦૦૦ ના માસિક પગાર પર  રૂા.૩૦,૦૦૦ થી  રૂા.૪૦,૦૦૦ સુધીની લોન લઈ રહ્યા છે. દરેક દેવાની જાળ પાછળનું મુખ્‍ય કારણ લોન દ્વારા આવક અને ખર્ચ વચ્‍ચેના અંતરને દૂર કરવાની જરૂરિયાત છે, જે ઝડપથી નિયંત્રણ બહાર નીકળી જાય છે.

મોટાભાગના લોકો માટે, દેવાનું ચક્ર આવશ્‍યક ચીજવસ્‍તુઓ, જીવનશૈલીમાં સુધારો, ગેજેટ્‍સ, મુસાફરી અથવા કારકિર્દીની પ્રગતિ માટે લેવામાં આવેલી નાની, અસુરક્ષિત લોનથી શરૂ થાય છે.

આ લોન મોબાઇલ એપ્‍લિકેશન્‍સ દ્વારા સરળતાથી ઉપલબ્‍ધ હોય છે, તેમને કોઈ કોલેટરલની જરૂર હોતી નથી, અને સરળતાથી પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે આવા દેવા આટલા બધા એકઠા થાય છે.

જ્‍યારે આવક વધતી જતી EMI ને આવરી લેવામાં નિષ્‍ફળ જાય છે, ત્‍યારે પરિસ્‍થિતિ વધુ ખરાબ થાય છે કારણ કે હાલની લોન ચૂકવવા અથવા ચૂકી ગયેલા હપ્તાઓ ચૂકવવા માટે વધુ લોન લેવામાં આવે છે.

CIBIL ના અહેવાલ મુજબ, નવા ક્રેડિટ ગ્રાહકોમાં Gen Z નો હિસ્‍સો ૪૧% છે. CRIF હાઇ માર્ક અને યુનિફાઇડ ફિનટેક ફોરમ (UFF) ના અન્‍ય એક અહેવાલ મુજબ, જૂન ૨૦૨૫ સુધીમાં NBFC ફિનટેકના ૬૫% થી વધુ દેવાદારો ૨૬ થી ૩૫ વર્ષની વયના છે. જ્‍યારે આ પેઢી વપરાશને આગળ ધપાવી રહી છે, ત્‍યારે તે લોન ચુકવણીમાં પાછળ રહી ગઈ છે, ખાસ કરીને રૂા. ૫૦,૦૦૦ થી ઓછી નાની લોન માટે. CRIFF-UFF ડેટા અનુસાર, આ લોનમાંથી આશરે ૨૬્રુ લોન ૯૦ દિવસથી વધુ સમય માટે ડિફોલ્‍ટ છે.

દેશમાં ચેક બાઉન્‍સના કેસ પણ નોંધપાત્ર રીતે વધી રહ્યા છે. બોલિવૂડ અભિનેતા રાજપાલ યાદવે તાજેતરમાં રૂા.૯ કરોડના ચેક બાઉન્‍સ કેસમાં જેલની સજા ભોગવી છે. આંકડા દર્શાવે છે કે દેશમાં ૪.૩ મિલિયનથી વધુ ચેક બાઉન્‍સના કેસ પેન્‍ડિંગ છે. ચેક બાઉન્‍સના કેસોમાં બે વર્ષ સુધીની જેલની સજા થાય છે. આ હોવા છતાં, લોકો સજાથી ડરતા નથી.

ક્રેડિટ કાર્ડ બાકી ૨૮.૪% વધીને રૂા. ૬,૭૪૨ કરોડ સુધી પહોંચી ગયા છે.

આશરે ૧,૬૨૯ મોટા દેવાદારોએ રૂા.૧.૬૨ લાખ કરોડની લોન પર ડિફોલ્‍ટ કર્યું છે.

બેંક બેડ લોન (NPA) ૩.૭% વધી છે, જ્‍યારે માઇક્રોલોન ક્ષેત્રમાં, તે ૪.૮% સુધી પહોંચી ગઈ છે.

ક્રેડિટ કાર્ડ ધારકોમાંથી ૪૪% ડિફોલ્‍ટ કરી રહ્યા છે. ક્રેડિટ કાર્ડ NPA ૨.૩% સુધી પહોંચી ગયું છે.

માત્ર પાંચ રાજ્‍યોમાં ૩.૩ મિલિયનથી વધુ ચેક બાઉન્‍સ થયા છે. મહારાષ્ટ્રમાં ચેક બાઉન્‍સના સૌથી વધુ કેસ બાકી છે. અહીં ૫.૬ લાખ ચેક બાઉન્‍સના કેસ બાકી છે. ગુજરાત ૪.૮ લાખ ચેક બાઉન્‍સના કેસ સાથે બીજા ક્રમે છે. એકલા પુણેમાં રૂા.૩૦.૧૫ કરોડના ૭૮૦ ચેક બાઉન્‍સના કેસ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં ૨૦૨૫-૨૬ માટે નવી માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે, જેમાં ચેક બાઉન્‍સના કેસોના નિરાકરણને ઝડપી બનાવવા માટે વોટ્‍સએપ નોટિસ અને ૨૦% વચગાળાની ચુકવણી જેવા નિયમો પર ભાર મૂકવામાં આવ્‍યો છે.