રાજકોટ: ખગોળપ્રેમીઓ અને જ્યોતિષમાં માનતા લોકો માટે માર્ચ મહિનો ખૂબ જ મહત્વનો સાબિત થવા જઈ રહ્યો છે. વર્ષ ૨૦૨૬નું પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણ આગામી ૩ માર્ચ, મંગળવાર ના રોજ થવાનું છે. આ ગ્રહણ એટલા માટે વિશેષ છે કારણ કે તે વર્ષનું એકમાત્ર એવું ગ્રહણ છે જે ભારતમાં સ્પષ્ટપણે દેખાશે. ફાલ્ગુન મહિનાની પૂર્ણિમાએ થનારા આ ગ્રહણને કારણે ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ સૂતક કાળ પણ માન્ય રહેશે, જેની અસર પૂજા-પાઠ અને તહેવારો પર પડી શકે છે.
સમય અને અવધિ
ભારતીય સમય અનુસાર, ગ્રહણનો પ્રારંભ બપોરે ૩:૨૩ વાગ્યે થશે અને તે સાંજે ૬:૪૭ વાગ્યે પૂર્ણ થશે. ગ્રહણનો મધ્ય સમય (Peak) સાંજે ૫:૦૪ વાગ્યાનો રહેશે. જોકે, ભારતના અલગ-અલગ શહેરોમાં ચંદ્ર ઉદયના સમય મુજબ તેની દેખાવાની અવધિમાં ફેરફાર જોવા મળશે. ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના રાજ્યોમાં આ ગ્રહણ વધુ લાંબો સમય જોવા મળશે.
કયા શહેરમાં કેટલો સમય દેખાશે?
ભારતના મુખ્ય શહેરોમાં ચંદ્રગ્રહણના દર્શનનો સમય નીચે મુજબ રહેશે:
શહેર    ગ્રહણનો સમય (સાંજે)    કુલ અવધિ
કોલકાતા    ૦૫:૪૩ થી ૦૬:૪૬    ૧ કલાક ૦૩ મિનિટ
ગુવાહાટી    ૦૫:૨૭ થી ૦૬:૪૬    ૧ કલાક ૧૯ મિનિટ
કોહિમા    ૦૫:૧૭ થી ૦૬:૪૬    ૧ કલાક ૨૯ મિનિટ
ભુવનેશ્વર    ૦૫:૫૪ થી ૦૬:૪૬    ૫૨ મિનિટ
કાનપુર    ૦૬:૧૪ થી ૦૬:૪૬    ૩૨ મિનિટ
હૈદરાબાદ    ૦૬:૨૬ થી ૦૬:૪૬    ૨૦ મિનિટ
ચેન્નાઈ    ૦૬:૨૧ થી ૦૬:૪૬    ૨૫ મિનિટ
બેંગલુરુ    ૦૬:૩૨ થી ૦૬:૪૬    ૧૪ મિનિટ
 
ધાર્મિક મહત્વ અને સાવચેતી:
•    સૂતક કાળ: ભારતમાં ગ્રહણ દેખાવાનું હોવાથી સૂતક પાળવું અનિવાર્ય ગણાય છે. સામાન્ય રીતે ચંદ્રગ્રહણના ૯ કલાક પહેલા સૂતક શરૂ થઈ જાય છે.
•    હોળી પર અસર: આ ગ્રહણ હોળીની આસપાસ હોવાથી રંગોના તહેવાર પર તેની શું અસર થશે તે અંગે લોકોમાં ખૂબ ઉત્સુકતા છે.
•    શું કરવું?: ગ્રહણ દરમિયાન મંત્રોચ્ચાર અને ગ્રહણ બાદ સ્નાન-દાનનું વિશેષ મહત્વ રહેલું છે.
ખગોળીય ઘટનાનો લ્હાવો
વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, જ્યારે પૃથ્વી સૂર્ય અને ચંદ્રની વચ્ચે આવે છે અને પૃથ્વીનો પડછાયો ચંદ્ર પર પડે છે ત્યારે ચંદ્રગ્રહણ સર્જાય છે. આ વખતે ભારતના પૂર્વ ભાગોમાં ગ્રહણ તેના સંપૂર્ણ સ્વરૂપમાં (Total) જ્યારે બાકીના ભાગોમાં આંશિક (Partial) સ્વરૂપે દેખાશે.