નવી દિલ્હી: દિલ્હી અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં ઝેરીલી બની ગયેલી હવાને શુદ્ધ કરવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે હવે સીધું 'યુદ્ધ' છેડ્યું હોય તેમ જણાય છે. સોમવારે થયેલી સુનાવણીમાં સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હીની સરહદોથી ૩૦૦ કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં આવેલા તમામ કોલસા આધારિત થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ અને ઉદ્યોગોને દૂર કરવાની ભલામણ કરી છે. આ એક એવો પ્રસ્તાવ છે જે જો અમલમાં આવશે તો ઉત્તર ભારતના ઉદ્યોગો અને વીજ પુરવઠાના માળખામાં મોટો ફેરફાર લાવી શકે છે.
શું છે ૩૦૦ કિલોમીટરનો પ્રસ્તાવ?
સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે દિલ્હીની આસપાસના ૩૦૦ કિમીના વિસ્તારમાં કોલસાનો ઉપયોગ કરતા કોઈ પણ નવા પ્લાન્ટ સ્થાપવા ન જોઈએ અને હાલના પ્લાન્ટ્સને પણ અન્યત્ર ખસેડવા પર વિચાર કરવો જોઈએ. કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને સવાલ કર્યો છે કે શું આ ઉદ્યોગોને સ્થાનાંતરિત કરવા શક્ય છે? જો હા, તો તેની પ્રક્રિયા શું હોઈ શકે?
રાજ્યોને ફટકાર અને નોટિસ
કોર્ટે માત્ર કેન્દ્ર જ નહીં, પરંતુ ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા અને રાજસ્થાન સરકારોને પણ આડે હાથ લીધી છે. આ રાજ્યોને કોલસા આધારિત ઉદ્યોગો દ્વારા થતા પ્રદૂષણ અંગે તાત્કાલિક જાહેર નોટિસ જારી કરવા આદેશ આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પૂછ્યું છે કે બાંધકામ સાઇટ્સ પરથી ઉડતી ધૂળ અને વાહનોના ટ્રાફિકને રોકવા માટે અત્યાર સુધી નક્કર પગલાં કેમ લેવામાં આવ્યા નથી?
 
સુપ્રીમ કોર્ટની મહત્વની ટિપ્પણીઓ અને નિર્દેશો:
•    નક્કર ઉકેલની જરૂર: દર વર્ષે દિવાળી અને જાન્યુઆરીમાં પ્રદૂષણ વધે ત્યારે જ ચર્ચાઓ થાય છે, પરંતુ હવે કાયમી ઉકેલ લાવવો જરૂરી છે.
•    આગામી સુનાવણી: ૧૨ માર્ચના રોજ કોર્ટ વાહનો દ્વારા થતા પ્રદૂષણના પ્રમાણ અને તેને નિયંત્રિત કરવાના સૂચનો પર વિગતવાર ચર્ચા કરશે.
•    CAQM રિપોર્ટ: કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટના રિપોર્ટ પર રાજ્યો પાસેથી સ્પષ્ટ જવાબો માંગવામાં આવ્યા છે.
ઉદ્યોગો સામે સંકટ કે પ્રદૂષણ મુક્તિ?
જો ૩૦૦ કિલોમીટરની ત્રિજ્યાનો નિયમ કડકાઈથી લાગુ થાય, તો અનેક પાવર પ્લાન્ટ્સ અને ફેક્ટરીઓએ ગેસ આધારિત ઈંધણ કે અન્ય વિકલ્પો પર શિફ્ટ થવું પડશે અથવા તો લાખોનું રોકાણ છોડીને દૂર જવું પડશે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટનો ઝુકાવ અત્યારે ઉદ્યોગો કરતા નાગરિકોના 'શ્વાસ લેવાના અધિકાર' તરફ વધુ હોય તેમ દેખાય છે. ૧૨ માર્ચની સુનાવણીમાં કેન્દ્ર અને રાજ્યો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવનારા એક્શન પ્લાન પર સૌની નજર રહેશે.