ધર્મશાળા: જ્યારે જળ સંકટ આખા વિશ્વ માટે એક ગંભીર ચિંતાનો વિષય બની રહ્યું છે, ત્યારે ઉત્તરાખંડના રહેવાસી અને જાણીતા પર્યાવરણ પ્રેમી મોહન કાંડપાલે દુનિયાને એક નવી આશા બતાવી છે. હિમાચલ પ્રદેશના ધર્મશાળામાં આયોજિત એક વિશેષ જળ સંરક્ષણ પરિષદમાં તેમના 'પાણી વાવો, પાણી ઉગાડો' અભિયાનને વૈશ્વિક સ્તરે સન્માન અને પ્રશંસા મળી છે.
દલાઈ લામાના આશીર્વાદ અને વૈશ્વિક મંચ
તિબેટિયન ધર્મગુરુ દલાઈ લામાની જન્મજયંતિ નિમિત્તે ધર્મશાળામાં એક આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની જળ પરિષદનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં મોહન કાંડપાલે તેમના અભિયાન દ્વારા કેવી રીતે પહાડી વિસ્તારોમાં લુપ્ત થતા પાણીના સ્ત્રોતોને પુનર્જીવિત કરી શકાય છે, તેનું સચોટ મોડેલ રજૂ કર્યું હતું. આ પ્રસંગે તેમણે દલાઈ લામા સાથે મુલાકાત પણ કરી હતી, જેમાં ધર્મગુરુએ તેમના કાર્યોની મુક્તકંઠે પ્રશંસા કરી જળ બચાવવા માટે જનભાગીદારી વધારવા પર ભાર મૂક્યો હતો.
 
શું છે 'પાણી વાવો, પાણી ઉગાડો' અભિયાન?
મોહન કાંડપાલનું માનવું છે કે પાણી માત્ર બચાવવાની વસ્તુ નથી, તેને જમીનમાં ઉતારીને ફરીથી પેદા (ઉગાડી) પણ કરી શકાય છે. તેમના અભિયાનના મુખ્ય મુદ્દાઓ આ મુજબ છે:
•    ચાલ-ખાલનું નિર્માણ: પહાડો પર નાના-નાના ખાડા અને તળાવો બનાવીને વરસાદી પાણીને જમીનમાં ઉતારવું.
•    વૃક્ષારોપણ: એવા વૃક્ષો વાવવા જે જમીનમાં ભેજ જાળવી રાખે અને ભૂગર્ભ જળસ્તર વધારે.
•    લોકશક્તિ: સ્થાનિક ગ્રામજનોને સાથે રાખીને વર્ષો જૂના સુકાઈ ગયેલા ઝરણાંઓને ફરી વહેતા કરવા.
વિશ્વ માટે એક ઉદાહરણ
પરિષદમાં હાજર રહેલા પર્યાવરણ વિદોએ જણાવ્યું હતું કે, મોહન કાંડપાલે બતાવેલો રસ્તો ખૂબ જ સરળ અને અસરકારક છે. આ પદ્ધતિ માત્ર હિમાલયના રાજ્યોમાં જ નહીં, પણ વિશ્વના કોઈપણ ખૂણે અમલમાં મૂકી શકાય તેમ છે. તેમની આ સિદ્ધિએ ઉત્તરાખંડનું નામ ફરી એકવાર પર્યાવરણ સુરક્ષાના નકશા પર સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત કર્યું છે.
મોહન કાંડપાલની આ સફર સાબિત કરે છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ મક્કમ નિર્ધાર કરે, તો તે પ્રકૃતિના આશીર્વાદ ફરીથી મેળવી શકે છે.