નવી દિલ્હી:ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોને વધુ પારદર્શક અને મજબૂત બનાવવા માટે ૧૯૯૨ની જૂની ટેક્સ સંધિ (DTAA) માં મહત્વપૂર્ણ સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. બંને દેશોએ આ સંદર્ભે એક પ્રોટોકોલ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જે અંતર્ગત 'મોસ્ટ ફેવર્ડ નેશન' (MFN) ક્લોઝને હટાવી દેવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફારથી ખાસ કરીને ક્રોસ-બોર્ડર મર્જર, એક્વિઝિશન અને પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી ટ્રાન્ઝેક્શન પર મોટી અસર પડશે. ભારત સરકારની આ નીતિ સોર્સ-બેઝ્ડ ટેક્સેશનને મજબૂત કરવા અને ટેક્સની આવકમાં થતું નુકસાન અટકાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું ગણાય છે.
શેરના વેચાણ પર હવે પૂરો ટેક્સ લાગશે
નવી સંધિ મુજબ, કોઈપણ કંપનીના શેરના વેચાણ પરથી થતો કેપિટલ ગેઈન્સ (મૂડી નફો) હવે જે-તે દેશમાં જ ટેક્સપાત્ર રહેશે જ્યાં કંપની રહેવાસી (Resident) છે. અગાઉ સિંગાપોર અને મોરેશિયસ સાથેની સંધિઓમાં પણ ભારતે આ પ્રકારના સુધારા કર્યા હતા. નિષ્ણાતોના મતે, આ ફેરફારથી ભારતની તિજોરીમાં ટેક્સની આવક વધશે, જોકે ફ્રેન્ચ પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સ (FPI) માટે આ પ્રક્રિયા થોડી જટિલ બની શકે છે.
ડિવિડન્ડ ટેક્સના માળખામાં મોટા ફેરફારો
નવા પ્રોટોકોલ હેઠળ ડિવિડન્ડ પરના ટેક્સના દરોમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે:
 * મોટા રોકાણકારો: જે ફ્રેન્ચ કંપનીઓ ભારતીય સંસ્થામાં ૧૦% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે, તેમના માટે ડિવિડન્ડ ટેક્સ ૧૦% થી ઘટાડીને ૫% કરવામાં આવ્યો છે.
 * નાના શેરધારકો: લઘુમતી (Minority) શેરધારકો માટે ડિવિડન્ડ ટેક્સ ૫% થી વધારીને ૧૫% કરવામાં આવ્યો છે.
ટેકનિકલ ફી અને સર્વિસ PE ના નવા નિયમો
'ફી ફોર ટેકનિકલ સર્વિસીસ' (FTS) ની વ્યાખ્યાને હવે ભારત-યુએસ સંધિને અનુરૂપ બનાવવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, 'સર્વિસ પરમેનન્ટ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ' (Service PE) ક્લોઝ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. આ ક્લોઝ એવા સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ પર ટેક્સનો વ્યાપ વધારશે જેઓ સ્થાયી ભૌતિક ઓફિસ વગર સોર્સ કન્ટ્રીમાં કાર્યરત છે. વધુમાં, ટેક્સ વસૂલાત અને માહિતીના આદાન-પ્રદાન માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો મુજબ નવા કાયદાઓ ઉમેરાયા છે, જેથી સરહદ પાર ટેક્સ અમલીકરણમાં સહકાર વધશે.
આર્થિક સંબંધોમાં નવી ઉર્જાનો સંચાર
સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ (CBDT) ના જણાવ્યા અનુસાર, આ સુધારાઓ બંને દેશોની આંતરિક પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થયા બાદ અમલમાં આવશે. આ સંધિથી કરદાતાઓમાં ટેક્સ અંગેની નિશ્ચિતતા વધશે અને ભારત-ફ્રાન્સ વચ્ચે રોકાણ, ટેકનોલોજી અને કર્મચારીઓની અવરજવરને વેગ મળશે. વર્ષ ૨૦૨૩થી શરૂ થયેલી વાટાઘાટો જે મુખ્યત્વે MFN ક્લોઝના વિવાદને કારણે અટકી હતી, તેનો હવે સુખદ અંત આવ્યો છે.