નવી દિલ્હી: તાજેતરમાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે કેરળનું નામ બદલીને 'કેરળમ' કરવાના પ્રસ્તાવને લીલી ઝંડી આપી દીધી છે. આ નિર્ણય સાથે જ દેશમાં રાજ્યોના નામ બદલવાને લઈને એક નવો રાજકીય વિવાદ છેડાયો છે. પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા પ્રહાર કરતા સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે જો કેરળનું નામ બદલાઈ શકે, તો બંગાળને 'બાંગ્લા' કરવામાં કેમ વિલંબ થઈ રહ્યો છે?

સાંસ્કૃતિક ઓળખ કે રાજકીય ફાયદો?

મમતા બેનર્જીનો સીધો આરોપ છે કે ભાજપ સરકાર જે રાજ્યોમાં પોતાનો ચૂંટણીલક્ષી ફાયદો જુએ છે ત્યાં જ નિર્ણયો લે છે. કેરળનું નામ 'કેરળમ' રાખવા પાછળ ત્યાંની ભાષાકીય ઓળખ જવાબદાર છે. મલયાલમમાં 'કેરળમ'નો અર્થ 'નારિયેળની ભૂમિ' થાય છે, જે આ રાજ્યની સાચી ઓળખ છે. બીજી તરફ, કેન્દ્ર સરકારની દલીલ છે કે 'બાંગ્લા' નામ રાખવાથી પડોશી દેશ બાંગ્લાદેશ સાથે મૂંઝવણ ઉભી થઈ શકે છે, જેના કારણે સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રશ્નો ઉભા થઈ શકે છે.

નામ બદલવાની જટિલ કાયદાકીય પ્રક્રિયા

કોઈપણ રાજ્ય કે શહેરનું નામ બદલવું એ માત્ર બોર્ડ બદલવા જેવું સરળ નથી. તેની પાછળ એક લાંબી બંધારણીય પ્રક્રિયા હોય છે:

૧. રાજ્ય વિધાનસભા: સૌ પ્રથમ રાજ્ય સરકાર વિધાનસભામાં નામ બદલવાનો પ્રસ્તાવ પસાર કરે છે.

૨. કેન્દ્ર સરકારને મોકલવો: પસાર કરાયેલો પ્રસ્તાવ કેન્દ્રના ગૃહ મંત્રાલયને મોકલવામાં આવે છે.

૩. મંત્રાલયોની સલાહ: ગૃહ મંત્રાલય રેલવે, ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો અને પોસ્ટ વિભાગ જેવા મંત્રાલયો પાસેથી 'નો ઓબ્જેક્શન' (NOC) લે છે.

૪. સંસદની મંજૂરી: ભારતીય બંધારણની કલમ-૩ હેઠળ સંસદમાં બિલ રજૂ કરવામાં આવે છે અને સાદી બહુમતીથી પસાર કરવામાં આવે છે.

૫. રાષ્ટ્રપતિની મહોર: છેલ્લે રાષ્ટ્રપતિની સહી થયા બાદ સત્તાવાર ગેઝેટમાં નવું નામ જાહેર કરવામાં આવે છે.

ઈતિહાસ અને વર્તમાનનો ટકરાવ

નિષ્ણાતો માને છે કે તાજેતરમાં જે રીતે મુઘલ યુગના શહેરોના નામ બદલાઈ રહ્યા છે તે સાંસ્કૃતિક પુનરુત્થાનનો ભાગ છે. જોકે, વિપક્ષ તેને ગ્લોબલ વોર્મિંગ કે અર્થતંત્ર જેવા મુખ્ય મુદ્દાઓ પરથી ધ્યાન ભટકાવવાની રાજનીતિ ગણાવે છે. અગાઉ પણ મદ્રાસનું ચેન્નાઈ, બોમ્બેનું મુંબઈ અને કલકત્તાનું કોલકાતા નામકરણ આ જ પ્રક્રિયા હેઠળ થયું હતું.

હવે જોવાનું એ રહેશે કે 'કેરળમ' બાદ મમતા બેનર્જીનું 'બાંગ્લા' સપનું ક્યારે પૂરું થાય છે કે પછી આ વિવાદ ૨૦૨૬ની ચૂંટણીઓ સુધી ચાલુ રહે છે.