નવી દિલ્હી, તા. ૨૬: ઉનાળાના પ્રારંભ સાથે જ જ્યારે સૂર્યદેવ આકરા મિજાજમાં હોય છે, ત્યારે આપણું મન ઠંડા અને તાજગીભર્યા પીણાં તરફ વળે છે. ભારતીય ઘરોમાં 'છાશ' ને ઉનાળાનું શ્રેષ્ઠ પીણું માનવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આયુર્વેદમાં છાશને 'પૃથ્વી પરનું અમૃત' કહેવામાં આવ્યું છે, જેનો ઉપયોગ જો યોગ્ય રીતે ન કરવામાં આવે તો તે તમારા શરીરના ત્રણ દોષો (વાત, પિત્ત અને કફ) નું સંતુલન બગાડી શકે છે. છાશ માત્ર તરસ છીપાવવા માટે નથી, પરંતુ તે એક શક્તિશાળી ઔષધ છે.

૧. વાત પ્રકૃતિ માટે (વાયુની સમસ્યા):

જે લોકોના શરીરમાં વાયુનું પ્રમાણ વધુ હોય અથવા સાંધાના દુખાવા અને ગેસની સમસ્યા રહેતી હોય, તેમણે ક્યારેય ખાલી છાશ ન પીવી જોઈએ. વાત વૃત્તિ ધરાવતા લોકોએ છાશમાં એક ચપટી સિંધવ મીઠું ઉમેરીને તેનું સેવન કરવું જોઈએ. આનાથી પાચન અગ્નિ પ્રદીપ્ત થાય છે અને છાશ પીધા પછી જેમને તરત જ શૌચ જવાની આદત હોય તેમાં રાહત મળે છે.

૨. પિત્ત પ્રકૃતિ માટે (એસિડિટી અને ગરમી):

જેમને છાતીમાં બળતરા, એસિડિટી કે શરીરમાં વધુ પડતી ગરમીનો અનુભવ થતો હોય, તેમણે છાશમાં મીઠું કે મરચું નાખવાને બદલે ખડી સાકર (સાકર) ઉમેરીને પીવી જોઈએ. સાકરવાળી છાશ પેટને કુદરતી ઠંડક આપે છે અને પિત્તનું શમન કરે છે, જેનાથી પાચનતંત્ર શાંત થાય છે.

૩. કફ પ્રકૃતિ માટે (શરદી-ખાંસીની વૃત્તિ):

ઘણા લોકોને છાશ પીતાની સાથે જ ગળું પકડાઈ જવું કે ખાંસી થવાની ફરિયાદ રહે છે. આવા લોકોએ છાશમાં સૂંઠ (સૂકું આદુ) નો પાવડર અથવા કાળા મરી ઉમેરીને પીવી જોઈએ. સૂંઠનો ગરમ સ્વભાવ છાશની ઠંડકને સંતુલિત કરે છે, પરિણામે કફ વધતો નથી અને ગળામાં ઈન્ફેક્શન થતું નથી.

આયુર્વેદ સ્પષ્ટપણે કહે છે કે દરેક વ્યક્તિનું શરીર અલગ હોય છે, તેથી પડોશીને માફક આવતી વસ્તુ તમને પણ ફાયદો કરશે તે જરૂરી નથી. ઉનાળામાં છાશને તમારી 'હેલ્થ ડ્રિંક' બનાવો, પરંતુ તમારા શરીરની જરૂરિયાત મુજબ તેમાં ફેરફાર કરવાનું ચૂકશો નહીં. યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય મસાલા સાથે પીધેલી છાશ તમારા આખા શરીરનું કુદરતી સંતુલન જાળવી રાખશે.