મુંબઈ:  ભારતીય શેરબજારના નિયમનકાર સેબી  એ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉદ્યોગમાં ધરખમ ફેરફારોની જાહેરાત કરીને લાખો રોકાણકારોને ચોંકાવી દીધા છે. વર્ષોથી જે યોજનાઓ બાળકોના ભવિષ્ય અને નિવૃત્તિના આયોજન માટે બજારમાં 'સુપરહિટ' હતી, તેવી સોલ્યુશન ઓરિએન્ટેડ યોજનાઓ હવે ભૂતકાળ બની જશે. ૨૬ ફેબ્રુઆરીના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા નવા પરિપત્ર મુજબ, આ ખાસ યોજનાઓ હવે નવા રોકાણો સ્વીકારી શકશે નહીં. તેના બદલે 'લાઇફ સાયકલ ફંડ્સ' લાવવામાં આવશે, જે રોકાણકારની ઉંમર વધવાની સાથે આપમેળે જોખમ (Risk) ઘટાડશે. આ ફેરફારથી રોકાણકારોએ તેમના પોર્ટફોલિયોનું ફરીથી મૂલ્યાંકન કરવું અનિવાર્ય બનશે, કારણ કે જૂની સ્કીમ્સ હવે અન્ય સમાન ફંડ્સ સાથે મર્જ કરી દેવામાં આવશે.

ઇક્વિટી ફંડ્સના ક્ષેત્રમાં પણ સેબીએ 'શિસ્ત' લાવવા માટે કડક મર્યાદાઓ લાદી છે. હવે મલ્ટિ-કેપ ફંડ્સ માટે ૭૫% રકમ ઇક્વિટીમાં રોકવી ફરજિયાત હશે, જેમાં લાર્જ, મિડ અને સ્મોલ-કેપમાં ફરજિયાત ૨૫-૨૫% નું વિભાજન રાખવું પડશે. આ નિર્ણયથી ફંડ મેનેજરોની મનસ્વીતા પર રોક લાગશે અને રોકાણકારોને સાચા અર્થમાં વૈવિધ્યસભર પોર્ટફોલિયો મળશે. લાર્જ-કેપ ફંડ્સ માટે પણ ૮૦% મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે, જે ખાતરી કરશે કે જે ફંડ જે નામ હેઠળ વેચાય છે, તે જ શ્રેણીમાં રોકાણ કરે. આ નિયમો બજારમાં પારદર્શિતા વધારવા માટે લેવામાં આવ્યા છે, પરંતુ ટૂંકા ગાળે તે ફંડ મેનેજરો માટે પડકારજનક સાબિત થઈ શકે છે.

સેબીએ સૌથી મોટો પ્રહાર 'પોર્ટફોલિયો ઓવરલેપ' પર કર્યો છે. ઘણીવાર ફંડ હાઉસ અલગ-અલગ નામ હેઠળ સ્કીમ્સ ચલાવે છે પણ બંનેમાં શેરો સમાન હોય છે. હવે કોઈ પણ બે યોજનાઓ વચ્ચે ૫૦% થી વધુ સમાનતા નહીં રાખી શકાય. ફંડ હાઉસોને આ ભૂલ સુધારવા માટે ત્રણ વર્ષનો સમય અપાયો છે અને દર મહિને વેબસાઇટ પર આ ડેટા જાહેર કરવો પડશે. ડેટ અને હાઇબ્રિડ ફંડ્સમાં પણ સુગમતા વધારીને સોના અને ચાંદીના ETF માં રોકાણની છૂટ અપાઈ છે. સેબીના આ 'માસ્ટરસ્ટ્રોક' થી રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ તો થશે, પરંતુ જે લોકો વર્ષોથી નિશ્ચિત સ્કીમ્સ પર નિર્ભર હતા તેમના માટે આ એક આઘાતજનક વળાંક છે.