નવી દિલ્હી: વિદેશમાં ભણવા જવાનું સપનું જોતા વિદ્યાર્થીઓ અને ઈન્ટરનેશનલ ટૂરનું પ્લાનિંગ કરતા પરિવારો માટે ૨૦૨૬નું બજેટ અને RBI ના નવા નિયમો 'જેકપોટ' સમાન સાબિત થયા છે. કેન્દ્ર સરકારે ટેક્સ કલેક્ટેડ એટ સોર્સ (TCS) માં ધરખમ ઘટાડો કરીને તેને માત્ર ૨% ના ફ્લેટ રેટ પર લાવી દીધો છે. અગાઉ શિક્ષણ માટે નાણાં મોકલવા પર ૫% અને વિદેશી ટૂર પેકેજ પર ૨૦% જેટલો ઊંચો TCS ચૂકવવો પડતો હતો, જે હવે ૧ એપ્રિલથી ભૂતકાળ બની જશે.

બેંકોની 'છુપાયેલી ફી' પર સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક

માત્ર ટેક્સમાં ઘટાડો જ નહીં, પણ ભારતીય રિઝર્વ બેંકે (RBI) વિદેશી ચલણના વ્યવહારોમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે કડક આદેશો આપ્યા છે. ઘણીવાર બેંકો 'ઝીરો કમિશન' ની જાહેરાત કરે છે, પરંતુ એક્સચેન્જ રેટમાં ૩% થી ૩.૫% જેટલો 'માર્કઅપ' ચાર્જ છુપાવી દે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ પરિવાર ₹૩૦ લાખની ટ્યુશન ફી મોકલે, તો આ છુપાયેલી ફી તેમને વધારાનો ₹૧ લાખનો ફટકો મારી શકે છે. હવે RBI એ આદેશ આપ્યો છે કે ટ્રાન્ઝેક્શન કરતા પહેલા ગ્રાહકને તમામ ચાર્જ અને સાચો વિનિમય દર અગાઉથી જણાવવો પડશે.

૨૦૩૦ સુધીમાં ૮ લાખ વિદ્યાર્થીઓ જશે વિદેશ

આંકડાઓ મુજબ, ૨૦૩૦ સુધીમાં ભારતમાંથી અંદાજે ૮ લાખ વિદ્યાર્થીઓ વિદેશમાં અભ્યાસ માટે જશે અને તેમનો વાર્ષિક ખર્ચ ૬૬ બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. બીજી તરફ, ભારતીયોમાં વિદેશ પ્રવાસનો ક્રેઝ પણ વધ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫માં ભારતીયોએ ૩૧.૭ મિલિયન વિદેશી પ્રવાસો કર્યા હતા. આ વિશાળ સમુદાય માટે TCS માં ઘટાડો અને RBI ની પારદર્શિતા નીતિ આશીર્વાદરૂપ બનશે.

કેવી રીતે સાવધ રહેવું?

નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ગ્રાહકોએ હંમેશા ગૂગલ પર દેખાતા 'મિડ-માર્કેટ રેટ' સાથે બેંકના દરની સરખામણી કરવી જોઈએ. જો મોકલવામાં આવતી રકમ અને મળતી રકમમાં મોટો તફાવત હોય, તો તે છુપાયેલો ચાર્જ છે. આ ઉપરાંત, રેટ-લોક અને રેટ-એલર્ટ જેવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને જ્યારે રૂપિયો મજબૂત હોય ત્યારે ફી ભરવાનો આગ્રહ રાખવો જોઈએ.

બજેટ ૨૦૨૬ એ માત્ર દરવાજા નથી ખોલ્યા, પણ ભારતીય પરિવારોના પરસેવાની કમાણીને છુપાયેલા ટેક્સ અને ફીથી બચાવવા માટે મજબૂત ઢાલ પણ પૂરી પાડી છે.