રાજકોટ: તા.૨૭: ભારતીય સંસ્કૃતિમાં વ્રત અને તહેવારો માત્ર પરંપરા નથી, પરંતુ જીવન જીવવાની એક ઉમદા કળા છે. આજે ૨૭ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ સમગ્ર દેશમાં 'આમલકી એકાદશી' (જેને આમળા એકાદશી અથવા રંગભરી એકાદશી પણ કહેવાય છે) શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉજવવામાં આવી રહી છે. ફાગણ મહિનાના શુક્લ પક્ષમાં આવતી આ એકાદશીનું મહત્વ એટલે પણ વિશેષ છે કારણ કે શાસ્ત્રો મુજબ આ દિવસથી જ રંગોના તહેવાર હોળીની વિધિવત શરૂઆત માનવામાં આવે છે.

આમળાના વૃક્ષની ઉત્પત્તિનું વિસ્મયકારી રહસ્ય

પુરાણોમાં વર્ણવેલી કથા મુજબ, જ્યારે સૃષ્ટિના પ્રારંભમાં બ્રહ્માંડ જળમગ્ન હતું, ત્યારે બ્રહ્માજીએ ભગવાન વિષ્ણુની કઠોર તપસ્યા કરી હતી. ભક્તિથી પ્રસન્ન થયેલા શ્રીહરિની આંખોમાંથી આનંદના જે આંસુ પૃથ્વી પર પડ્યા, તેમાંથી જ પવિત્ર 'આમળા'ના વૃક્ષની ઉત્પત્તિ થઈ. આથી જ આમળાને વિશ્વનું 'આદિ ફળ' અને 'અમૃત ફળ' માનવામાં આવે છે. સ્કંદ પુરાણ અને પદ્મ પુરાણ મુજબ, આ વૃક્ષમાં સાક્ષાત્ ભગવાન વિષ્ણુ અને લક્ષ્મીજીનો વાસ હોય છે.

મોક્ષ અને સમૃદ્ધિનું દ્વાર

જ્યોતિષી ડૉ. રાકેશ કુમાર સિંહાના જણાવ્યા અનુસાર, જે ભક્ત આ દિવસે ઉપવાસ રાખીને આમળાના વૃક્ષ નીચે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરે છે, તેને વાજપેયી યજ્ઞ કરવા જેટલું ફળ મળે છે. આ દિવસે કરવામાં આવતું દાન હજાર ગાયોના દાન સમાન પુણ્ય અપાવે છે. રાજા માંધાતાએ પણ ઋષિ વશિષ્ઠના કહેવાથી આ વ્રત કરીને અક્ષય પુણ્યની પ્રાપ્તિ કરી હતી.

પીળા રંગ અને દાનનો મહિમા

આજના દિવસે પીળા રંગનું વિશેષ મહત્વ છે. ભગવાન વિષ્ણુને પીળો રંગ અત્યંત પ્રિય હોવાથી ભક્તો પીળા વસ્ત્રો ધારણ કરે છે અને કેળા, કેસર, હળદર તથા પીળી ચીજવસ્તુઓનું દાન કરે છે. નિઃસ્વાર્થ ભાવે કરાયેલું દાન વ્યક્તિને તમામ પાપોમાંથી મુક્તિ અપાવીને અંતે વૈકુંઠ ધામ એટલે કે મોક્ષ તરફ લઈ જાય છે.

સ્વાસ્થ્ય અને ધર્મનો સંગમ

આમળા માત્ર ધાર્મિક રીતે જ નહીં, પણ આયુર્વેદિક દ્રષ્ટિએ પણ શ્રેષ્ઠ ઔષધિ છે. આ એકાદશી આપણને પ્રકૃતિ સાથે જોડે છે અને પર્યાવરણના જતનનો સંદેશ આપે છે. સાચા હૃદયથી કરવામાં આવેલું આ વ્રત જીવનમાં માનસિક શાંતિ અને આર્થિક સમૃદ્ધિ લાવે છે તેવી અડગ માન્યતા છે.