નવી દિલ્હી: તા.૨૭: ભારત સરકાર દેશના આર્થિક સ્વાસ્થ્યને માપવાની રીતમાં એક મોટો પદ્ધતિસરનો ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) શુક્રવારે રાષ્ટ્રીય ખાતાના નવા ડેટા જાહેર કરશે, જેમાં જીડીપી (GDP) ની ગણતરી માટેના દાયકા જૂના વર્ષ ૨૦૧૧-૧૨ ને બદલીને હવે ૨૦૨૨-૨૩ ને 'બેઝ યર' અથવા 'આધાર વર્ષ' તરીકે સ્વીકારવામાં આવશે. આ ફેરફારથી ભારતની આર્થિક પ્રગતિનું વધુ વાસ્તવિક ચિત્ર દુનિયા સામે આવશે.

આધાર વર્ષ બદલવાની જરૂર કેમ પડી?

સામાન્ય રીતે દર પાંચ વર્ષે આધાર વર્ષ બદલવાનો નિયમ છે, પરંતુ ૨૦૧૭-૧૮ માં GST ના અમલીકરણ અને ત્યારબાદ કોરોના મહામારીને કારણે અર્થતંત્રમાં મોટા ઉતાર-ચઢાવ આવ્યા હતા. ૨૦૨૨-૨૩ નું વર્ષ આર્થિક દ્રષ્ટિએ 'સામાન્ય' હોવાનું જણાતા નિષ્ણાતોની સમિતિએ તેને નવા બેન્ચમાર્ક તરીકે પસંદ કર્યું છે. રિબેઝિંગની આ પ્રક્રિયાથી મોંઘવારી (ફુગાવો) અને વાસ્તવિક ઉત્પાદન વચ્ચેનો તફાવત વધુ સ્પષ્ટ રીતે સમજી શકાશે.

શું નવું ઉમેરાશે?

નવી શ્રેણીમાં ભારતની બદલાતી જીવનશૈલી અને ડિજિટલ અર્થતંત્રને પણ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે:

• ઘરગથ્થુ સેવાઓ: હવે રસોઈયા, ડ્રાઈવર અને ઘરઘાટી દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી સેવાઓને પણ જીડીપીમાં સામેલ કરવામાં આવશે.
• ઈ-વ્હીકલ્સ: રસ્તા પર દોડતા ઈલેક્ટ્રિક વાહનોનો ડેટા પરિવહન સેવાઓના અંદાજ માટે વપરાશે.
• GST ડેટા: રાજ્યોમાં ખાનગી કોર્પોરેટ ક્ષેત્રના પ્રદર્શનને માપવા માટે GST કલેક્શનના આંકડાનો સીધો ઉપયોગ થશે.
• નવા સર્વેક્ષણો: અગાઉ માત્ર અંદાજો લગાવવામાં આવતા હતા, પરંતુ હવે વાર્ષિક શ્રમ બળ સર્વે (PLFS) જેવા વાસ્તવિક ડેટાનો ઉપયોગ થશે.

જૂના ડેટાનું શું થશે?

મંત્રાલય માત્ર નવા આંકડા જ નહીં, પણ ૧૯૫૦-૫૧ સુધીના 'બેક-સિરીઝ' ડેટા પણ નવી પદ્ધતિ મુજબ જાહેર કરશે. ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના ત્રિમાસિક ગાળાના આંકડા આ નવી ૨૦૨૨-૨૩ ની શ્રેણી પર આધારિત પ્રથમ સત્તાવાર આંકડા હશે.

નિષ્ણાતો માને છે કે આ ફેરફારથી ભારતની અર્થવ્યવસ્થાનું કદ (Size) મોટું દેખાઈ શકે છે અને વિદેશી રોકાણકારો માટે ભારત વધુ આકર્ષક બનશે. સાચા આંકડા સરકારને વધુ સારી આર્થિક નીતિઓ બનાવવામાં પણ મદદરૂપ થશે.