રાજકોટ: રંગોના પર્વ હોળી-ધૂળેટીને હવે ગણતરીના દિવસો બાકી છે, ત્યારે વર્ષ 2026 માં હોલિકા દહનની તારીખને લઈને શ્રદ્ધાળુઓમાં ભારે મૂંઝવણ જોવા મળી રહી છે. ફાગણ સુદ પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવાતા આ પર્વ પર આ વખતે ભદ્રા કાળ અને વર્ષના પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણનો દુર્લભ સંયોગ સર્જાઈ રહ્યો છે. જ્યોતિષીઓના મતે 2 માર્ચની સાંજે પૂર્ણિમા અને પ્રદોષ કાળ તો છે, પરંતુ તે સમયે ભદ્રાનો અશુભ પડછાયો હોવાથી શાસ્ત્રો મુજબ હોલિકા દહન વર્જિત માનવામાં આવે છે. બીજી તરફ 3 માર્ચે ચંદ્રગ્રહણ હોવાથી ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ કયો સમય શ્રેષ્ઠ રહેશે તે અંગે કાશીથી લઈને સોમનાથ સુધીના વિદ્વાનોમાં ચર્ચાઓ તેજ બની છે.

શાસ્ત્રોક્ત નિયમો મુજબ હોલિકા દહન હંમેશા ભદ્રા મુક્ત સમયમાં અને પ્રદોષ કાળમાં કરવું જોઈએ. 2 માર્ચની આખી સાંજ ભદ્રાના પ્રભાવ હેઠળ હોવાથી તે દિવસે દહન કરવું જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. જોકે, 3 માર્ચના રોજ ભદ્રાનો કોઈ અવરોધ નથી, પરંતુ તે દિવસે ચંદ્રગ્રહણનો પડછાયો રહેશે. પંડિતોના જણાવ્યા અનુસાર, 3 માર્ચે સાંજે 6:46 કલાકે ચંદ્રગ્રહણ પૂર્ણ થઈ રહ્યું છે અને ત્યારબાદ શુદ્ધિ સાથે હોલિકા દહન કરી શકાશે. વળી, ઉદયા તિથિ મુજબ પણ 3 માર્ચ વધુ અનુકૂળ જણાતી હોવાથી આ વર્ષે હોલિકા દહન માટે 3 માર્ચની સાંજને જ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવી છે. 4 માર્ચના રોજ રંગબેરંગી ધૂળેટીની ઉજવણી કરવામાં આવશે.

હોલિકા દહનની પરંપરા અનિષ્ટ પર ઇષ્ટના વિજયની ગાથા છે. આ વિધિને 'સંવત જલન' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, જેમાં વીતેલા વર્ષની તમામ નકારાત્મકતાને અગ્નિમાં હોમી દેવામાં આવે છે. 3 માર્ચે હોલિકા દહન માટેનો શુભ મુહૂર્ત સાંજે 6:46 થી રાત્રે 8:00 વાગ્યા સુધીનો રહેશે. આ સમયગાળા દરમિયાન ગાયના છાણના ગોબરા, નવા ઘઉંની ઓંબીઓ અને નાળિયેર અર્પણ કરીને અગ્નિદેવની પૂજા કરવામાં આવશે. માન્યતા છે કે હોલિકાની પ્રદક્ષિણા કરવાથી અને તેની રાખનું તિલક કરવાથી શરીરમાંથી રોગ અને માનસિક તણાવ દૂર થાય છે અને ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે.

આધુનિક સમયમાં પણ હોલિકા દહનનું મહત્વ ઘટ્યું નથી. આ વિધિ કરવાથી આર્થિક અવરોધો દૂર થાય છે અને શત્રુઓ પર વિજય પ્રાપ્ત થાય છે તેવી પાકી શ્રદ્ધા ભક્તોમાં છે. ગ્રહદશા મુજબ આ વખતે હોલિકા દહનની રાખ ઘરે લાવવી અને તેને તિજોરી કે મુખ્ય દ્વાર પર રાખવી અત્યંત ફળદાયી માનવામાં આવે છે. જ્યોતિષીઓ સલાહ આપી રહ્યા છે કે જે લોકો પરંપરાગત રીતે 2 માર્ચે જ દહન કરવા માંગતા હોય, તેમણે ભદ્રા કાળ ઉતર્યા પછી એટલે કે મોડી રાત્રે જ આ વિધિ સંપન્ન કરવી જોઈએ, અન્યથા 3 માર્ચનો વિકલ્પ શાસ્ત્ર સંમત અને સર્વોત્તમ છે.