નવી દિલ્હી: પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ભભૂકેલી જંગની જ્વાળા હવે વૈશ્વિક ઉર્જા બજારને દઝાડી રહી છે. ખાડી દેશોમાં સર્જાયેલી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને કારણે ભારત જેવા વિશાળ તેલ આયાતકાર દેશ પર સંકટના વાદળો ઘેરાયા છે. વર્તમાન આંકડા મુજબ ભારત પાસે માત્ર 50 દિવસ સુધી ચાલે તેટલો જ કાચા તેલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. જો આ યુદ્ધ લાંબુ ખેંચાય અને સપ્લાય ચેઈન ખોરવાય તો દેશમાં ઈંધણની તંગી સર્જાઈ શકે છે. આવા કટોકટીના સમયે ભારતનો સૌથી જૂનો અને વિશ્વસનીય મિત્ર રશિયા ફરી એકવાર ઢાલ બનીને આગળ આવ્યો છે. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ, રશિયાએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે જો ખાડી ક્ષેત્રમાં તણાવને કારણે તેલની હેરફેર અટકી જશે, તો તે ભારતની ઉર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે સંપૂર્ણ સહયોગ આપશે.

વૈશ્વિક તેલ વ્યાપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' માર્ગ પર ઈરાને નિયંત્રણ મેળવતા ભારતની ચિંતામાં વધારો થયો છે, કારણ કે આ એ જ દરિયાઈ રસ્તો છે જ્યાંથી ભારત અને ચીન જેવા દેશોમાં મોટાભાગનો તેલ અને ગેસનો કારોબાર થાય છે. ભારતીય વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડારોની સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો, દેશ પાસે હાલમાં 25 દિવસનો કાચા તેલનો અને 25 દિવસનો રિફાઈન્ડ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનો જથ્થો અનામત છે. આ પરિસ્થિતિને જોતા ભારત સરકાર અત્યારથી જ એક્શન મોડમાં આવી ગઈ છે અને કાચા તેલની આયાત માટે રશિયા સહિતના વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો સાથે વાટાઘાટો તેજ કરી દીધી છે જેથી ભવિષ્યમાં કોઈપણ અછતને ટાળી શકાય.

કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપસિંહ પુરીએ દેશવાસીઓને આશ્વાસન આપતા જણાવ્યું છે કે, હાલની જટિલ ભૂ-રાજનૈતિક સ્થિતિ છતાં ભારત કોઈપણ પડકારને પહોંચી વળવા સજ્જ છે. સરકાર પાસે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય ઈંધણની સ્થાનિક માંગને પહોંચી વળવા માટે છ થી આઠ અઠવાડિયાનો પર્યાપ્ત જથ્થો છે. ભારત વિશ્વમાં કાચા તેલનો ત્રીજો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ હોવાથી, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવમાં થતી વધઘટ સીધી રીતે દેશના અર્થતંત્રને અસર કરે છે. જોકે, ભારતની રિફાઇનિંગ ક્ષમતા વિશ્વમાં ચોથા ક્રમે છે, જે આપણને ઉર્જા સુરક્ષામાં થોડી રાહત આપે છે, પરંતુ યુદ્ધ લાંબુ ચાલે તો મોંઘવારી વધવાનો ભય ચોક્કસપણે સેવાઈ રહ્યો છે.

ભારત માટે સૌથી મોટી રાહતની વાત એ છે કે તેની વિદેશ નીતિ અને જૂની મિત્રતા અત્યારે કામ લાગી રહી છે. રશિયા તરફથી મળેલો સહયોગ એ વાતની સાબિતી છે કે પશ્ચિમી દેશોના દબાણ છતાં ભારત પોતાની ઉર્જા સુરક્ષા માટે સ્વતંત્ર નિર્ણયો લેવા સક્ષમ છે. આગામી દિવસોમાં જો ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેનો સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બનશે, તો ભારત રશિયા પાસેથી સસ્તા દરે વધુ તેલ ખરીદવાની યોજના પર કામ કરી શકે છે. હાલમાં ચિંતાનું કોઈ તાત્કાલિક કારણ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક બજારની અસ્થિરતાને જોતા ભારત સરકાર દરેક નાના-મોટા ઘટનાક્રમ પર બાજ નજર રાખી રહી છે જેથી સામાન્ય જનતાને ઈંધણના ભાવવધારા કે અછતનો સામનો ન કરવો પડે.