રાજકોટ: પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલું યુદ્ધ હવે વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષા માટે જોખમરૂપ બની રહ્યું છે. ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવેલા ઘાતક ડ્રોન હુમલામાં સાઉદી અરેબિયાની પ્રતિષ્ઠિત 'રાસ તનુરા' ઓઈલ રિફાઇનરીને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે. હાઈ-રિઝોલ્યુશન સૅટેલાઇટ તસવીરોમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે કે હુમલા બાદ રિફાઇનરીના અનેક હિસ્સાઓમાં ભીષણ આગ ફાટી નીકળી હતી, જેના કાળા ડાઘા અને ક્ષતિગ્રસ્ત પાઈપલાઈનો વિનાશની સાક્ષી પૂરી રહ્યા છે. વિશ્વની સૌથી મોટી રિફાઇનરીઓમાં સ્થાન પામતી અને સાઉદી અરામકોની માલિકીની આ ફેસિલિટીની ઉત્પાદન ક્ષમતા પ્રતિદિન ૫,૫૦,૦૦૦ બેરલની છે, જે હાલમાં સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવી છે. આ હુમલાને પગલે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાયમાં મોટું ગાબડું પડવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

ખાડી દેશોમાં સર્જાયેલા આ વિસ્ફોટક માહોલ વચ્ચે ભારત માટે રાહતના સમાચાર એ છે કે દેશ પાસે પૂરતો તેલનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. એનર્જી એનાલિટિક્સ ફર્મ 'કેપ્લર'ના અહેવાલ મુજબ, હોર્મુઝની ખાડીમાં સંભવિત વિક્ષેપને પહોંચી વળવા માટે ભારત પાસે વ્યૂહાત્મક રિઝર્વ અને કમર્શિયલ સ્ટોરેજ મળીને અંદાજે ૧૦૦ મિલિયન બેરલ તેલનો જથ્થો છે. જો યુદ્ધના કારણે મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગો બંધ કરી દેવામાં આવે, તો પણ ભારત આગામી ૪૦ થી ૪૫ દિવસ સુધી પોતાની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતોને કોઈપણ અડચણ વગર પૂરી કરી શકવા સક્ષમ છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૮ ટકા તેલ આયાત કરે છે, જેનો મોટો હિસ્સો આ સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગો પરથી પસાર થાય છે.

બીજી તરફ, ઈરાને આ સંઘર્ષને માનવીય પાસા સાથે જોડીને અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન સૈયદ અબ્બાસ અરાગચીએ સોશિયલ મીડિયા પર એક હૃદયદ્રાવક તસવીર શેર કરીને આક્ષેપ કર્યો છે કે અમેરિકા-ઈઝરાયેલના બોમ્બમારામાં એક પ્રાથમિક શાળા નિશાન બની છે, જેમાં ૧૬૦થી વધુ નિર્દોષ બાળકીઓએ જીવ ગુમાવ્યા છે. આ આક્ષેપોએ યુદ્ધની વિભીષિકાને વધુ ગંભીર બનાવી દીધી છે. ઈરાન આ હુમલાઓને પોતાના નાગરિકોના મોતનો બદલો ગણાવી રહ્યું છે, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા અને તેના સાથી દેશો પોતાની આર્થિક મિલકતો પર થતા હુમલાઓથી લાલઘૂમ છે.

વર્તમાન પરિસ્થિતિ જોતા, હોર્મુઝની ખાડી જે પર્શિયન ગલ્ફને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે, તે અત્યારે વિશ્વનું સૌથી જોખમી વોટર-વે બની ગયું છે. વૈશ્વિક તેલ વેપારનો મોટો હિસ્સો અહીંથી પસાર થતો હોવાથી જો આ માર્ગ લાંબો સમય બંધ રહેશે તો મોંઘવારીનો આંકડો આસમાને પહોંચી શકે છે. ભારત અત્યારે રશિયા અને અન્ય વૈકલ્પિક સપ્લાયર્સ સાથે સંપર્કમાં છે જેથી મિડલ ઈસ્ટ પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય. જોકે, સાઉદીની રિફાઇનરી પરનો આ હુમલો એ સંકેત આપે છે કે આગામી દિવસોમાં ઈંધણના મોરચે વૈશ્વિક સ્તરે મોટી ખેંચતાણ જોવા મળી શકે છે.