તેહરાન: એક બાજુ રશિયા-યુક્રેન અને બીજી બાજુ ઇઝરાયલ-ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે આખી દુનિયામાં મોંઘવારીનો માર પડી રહ્યો છે, ત્યારે ઈરાનથી એક એવી ખબર આવી છે જે ભારતીયોને ઈર્ષ્યા કરાવી શકે છે. જ્યાં ભારતમાં પેટ્રોલનો ભાવ ૧૦૦ રૂપિયાની આસપાસ છે, ત્યાં ઈરાનમાં પેટ્રોલ માત્ર ૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. નવાઈની વાત તો એ છે કે અહીં ડીઝલની કિંમત તો માત્ર ૨૫ પૈસા પ્રતિ લિટર છે!
પાણી મોંઘું અને પેટ્રોલ સસ્તું!
ભારતમાં એક લિટર મિનરલ વોટરની બોટલ ૨૦ રૂપિયામાં મળે છે. જો તમે ઈરાનમાં હોવ, તો એટલા જ રૂપિયામાં તમે તમારી બાઇકની ટાંકીમાં ૧૦ લિટર પેટ્રોલ પુરાવી શકો છો. ઈરાન વિશ્વના એવા દેશોમાંનો એક છે જેની પાસે તેલ અને કુદરતી ગેસનો અખૂટ ભંડાર છે. આ જ કારણ છે કે યુદ્ધ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો છતાં અહીંના નાગરિકોને ઈંધણ બાબતે કોઈ ચિંતા નથી.
શું છે આ ‘સસ્તા ખેલ’ પાછળનું કારણ?
ઈરાનમાં પેટ્રોલ આટલું સસ્તું હોવા પાછળ મુખ્ય ત્રણ કારણો જવાબદાર છે:
૧. ભારે સબસિડી: ઈરાની સરકાર પોતાના નાગરિકોને વિશ્વમાં સૌથી વધુ ઈંધણ સબસિડી આપે છે. સરકાર માને છે કે તેલ એ જનતાની સંપત્તિ છે અને તેનો લાભ તેમને મળવો જ જોઈએ.
૨. વિશાળ ભંડાર: તેલ ઉત્પાદનમાં ઈરાન વિશ્વમાં પાંચમા ક્રમે છે, તેથી તેને વિદેશથી તેલ આયાત કરવાની જરૂર પડતી નથી.
૩. ક્વોટા સિસ્ટમ: અહીં દરેક નાગરિકને દર મહિને ૬૦ લિટર પેટ્રોલનો ક્વોટા મળે છે, જે માત્ર ૧.૩૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે મળે છે. જો આ ક્વોટા પૂરો થઈ જાય, તો પણ ‘ઓપન માર્કેટ’માં ભાવ માત્ર ૨.૫ થી ૩ રૂપિયા સુધી જ રહે છે.
યુદ્ધની અસર અને ભવિષ્યનું સંકટ
જોકે, આ સસ્તું ઈંધણ લાંબો સમય ટકશે કે કેમ તે એક મોટો પ્રશ્ન છે. ઇઝરાયલ અને અમેરિકા સાથેના વધતા તણાવને કારણે જો ઈરાનની રિફાઇનરીઓને નુકસાન પહોંચશે, તો સરકારને સબસિડી ઘટાડવાની ફરજ પડી શકે છે. હાલમાં તો ઈરાનીઓ યુદ્ધના પડછાયા વચ્ચે પણ દુનિયાના સૌથી સસ્તા ઈંધણનો આનંદ માણી રહ્યા છે.