તેહરાન: મધ્ય પૂર્વમાં વધતા જતા યુદ્ધના તણાવ વચ્ચે ઈરાનના શક્તિશાળી સૈન્ય સંગઠન ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ એક અત્યંત મહત્વની અને વ્યૂહાત્મક જાહેરાત કરી છે. ઈરાને વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ ગણાતા 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' (Strait of Hormuz) ને અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને તેમના પશ્ચિમી સાથી દેશો માટે સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધો છે. જોકે, આ કડક વલણ વચ્ચે ભારત માટે સારા સમાચાર એ છે કે ભારતીય જહાજો પર આવો કોઈ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો નથી.

ગુરુવારે ઈરાનના રાજ્ય પ્રસારણકર્તા IRIB દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યું કે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, યુરોપ અથવા તેમના સાથી દેશોનું કોઈપણ જહાજ જો આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરશે, તો ઈરાન તેને પોતાનું લક્ષ્ય બનાવી નાશ કરી દેશે. અગાઉ માત્ર ચીન માટે જ છૂટછાટની વાતો હતી, પરંતુ હવે સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે ભારત પણ આ પ્રતિબંધોમાંથી મુક્ત છે, જેનો અર્થ છે કે ભારતને તેલનો પુરવઠો મળતો રહેશે.

વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષા માટે કેમ મહત્વનું છે હોર્મુઝ?

• તેલનો મુખ્ય માર્ગ: વિશ્વના કુલ દરિયાઈ તેલ પરિવહનનો ૨૦% (પાંચમો ભાગ) હિસ્સો માત્ર આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે.
• આર્થિક ફટકો: અમેરિકા અને ઈઝરાયેલની લશ્કરી કાર્યવાહી બાદ આ માર્ગ બંધ થવાથી વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે.
• ઐતિહાસિક ઘટના: ઈતિહાસમાં આ પ્રથમવાર બન્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને વાણિજ્યિક જહાજો માટે આ રીતે બંધ કરવામાં આવ્યો હોય. ૧૯૮૦ના ઈરાન-ઈરાક યુદ્ધ વખતે પણ આ માર્ગ ચાલુ રહ્યો હતો.

હાલમાં દરિયાઈ ટ્રેકિંગ વેબસાઇટ્સ મુજબ, સેંકડો તેલ ટેન્કરો કુવૈત અને દુબઈના દરિયાકાંઠે લંગરાયેલા છે. ઈરાનનું માનવું છે કે યુદ્ધ દરમિયાન આ જળમાર્ગ પર નિયંત્રણ રાખવાનો તેને સંપૂર્ણ અધિકાર છે. નિષ્ણાતોના મતે, ઈરાનનો આ નિર્ણય પશ્ચિમી દેશોની આર્થિક કમર તોડવા માટે લેવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ભારત અને ચીન જેવા દેશોને છૂટ આપીને ઈરાન પોતાના મિત્ર દેશો સાથેના સંબંધો મજબૂત કરી રહ્યું છે. ભારત માટે આ એક મોટી રાજદ્વારી જીત સમાન છે કારણ કે તેનાથી દેશમાં ઈંધણની કટોકટી સર્જાવાની સંભાવના ઘટી ગઈ છે.