નવી દિલ્હી: અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્ર દ્વારા અપનાવવામાં આવતી કડક વ્યાપારી શરતો અને દબાણયુક્ત નીતિઓએ ભારત-અમેરિકાના આર્થિક સંબંધોમાં નવા વળાંકના સંકેતો આપ્યા છે. 'ફોરેન અફેર્સ' મેગેઝિનના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, નવી દિલ્હી હવે પોતાની આર્થિક સુરક્ષા માટે અન્ય વૈશ્વિક ભાગીદારો શોધવા તરફ ઝડપથી ડગ માંડી રહ્યું છે. ભારતને આશા હતી કે ચીન સાથેની સ્પર્ધામાં અમેરિકા તેની ભાગીદારીને પ્રાથમિકતા આપશે, પરંતુ ટ્રમ્પ પ્રશાસનના વલણે ભારતને પોતાની ભૂ-આર્થિક રણનીતિમાં મોટો ફેરફાર કરવાની પ્રેરણા આપી છે.

આ દિશામાં સૌથી મોટું કદમ જાન્યુઆરીમાં યુરોપિયન યુનિયન (EU) સાથે થયેલો વેપાર કરાર છે. યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેને આ સમજૂતીને ‘બધા કરારોની માતા’ ગણાવી છે. આ કરારથી બંને પક્ષોને આશરે ૩૦ અબજ યુરોનો નિકાસ લાભ થવાનો અંદાજ છે. આ ઉપરાંત સંરક્ષણ ક્ષેત્રે પણ મહત્વના કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે, જે ભારતની કોઈપણ એક મહાસત્તા પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદરૂપ થશે.

શું ભારત CPTPP માં જોડાશે?

નિષ્ણાતો સૂચવી રહ્યા છે કે હવે ભારત માટે 'ટ્રાન્સ-પેસિફિક ભાગીદારી' (CPTPP) માટેના વ્યાપક અને પ્રગતિશીલ કરારમાં જોડાવવાનો યોગ્ય સમય છે.

• શું છે CPTPP? આ ૧૨ દેશોનો એક શક્તિશાળી વેપાર સમૂહ છે જે વૈશ્વિક અર્થતંત્રના ૧૫ ટકા હિસ્સાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
• સભ્ય દેશો: જાપાન, ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા, યુકે અને વિયેતનામ જેવા દેશો આમાં સામેલ છે.
• ફાયદો: આમાં જોડાવાથી ભારતીય માલ-સામાન પરના ટેરિફ (કર) ઘટશે અને નિકાસને મોટો વેગ મળશે. સાથે જ ભારત વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની શકશે.

મજબૂત ભારત, નવી ઓળખ

ભારત અગાઉથી જ ઓસ્ટ્રેલિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) સાથે મુક્ત વ્યાપાર કરારો કરી ચૂક્યું છે. હવે CPTPP દેશો પણ ભારતના વિશાળ બજારમાં પ્રવેશ મેળવવા આતુર છે. જો ભારત આ બ્લોકમાં જોડાશે, તો તે ભવિષ્યની વૈશ્વિક મહાસત્તા તરીકે ઉભરી આવશે. ભારતની આ ‘મલ્ટી-એલાઈનમેન્ટ’ નીતિ સ્પષ્ટ કરે છે કે તે હવે પશ્ચિમી દેશોના દબાણમાં આવ્યા વગર પોતાના આર્થિક હિતોને સર્વોપરી રાખીને આગળ વધી રહ્યું છે.