બેઇજિંગ: પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકાની આક્રમક નીતિઓ અને યુદ્ધના માહોલ વચ્ચે ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યીએ ભારત સાથેના સંબંધોને લઈને આશ્ચર્યજનક નિવેદન આપતા રાજકીય ગલિયારાઓમાં ગરમાવો આવી ગયો છે. બેઇજિંગમાં આયોજિત એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં વાંગ યીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે, "ભારત અને ચીને એકબીજાને હરીફ નહીં પરંતુ ભાગીદાર તરીકે જોવાની જરૂર છે." ચીનના આ વલણને નિષ્ણાતો અમેરિકાના વધતા દબાણ અને ચીનની બદલાતી આર્થિક રણનીતિ તરીકે જોઈ રહ્યા છે. વાંગ યીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે એશિયાના પુનરુત્થાન માટે ભારત અને ચીન વચ્ચેનો પરસ્પર વિશ્વાસ અનિવાર્ય છે અને બંને દેશોના સહયોગથી સમગ્ર ગ્લોબલ સાઉથને નવી દિશા મળી શકે છે.

ચીનના વિદેશ મંત્રીનું આ નિવેદન માત્ર શબ્દોનો ખેલ નથી, પરંતુ તેની પાછળ ગંભીર ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) કારણો રહેલા છે. વેનેઝુએલા અને ત્યારબાદ ઈરાન જેવા દેશોમાં અમેરિકાના વધતા પ્રભાવ અને સૈન્ય કાર્યવાહીથી ચીનને મોટું આર્થિક નુકસાન થયું છે. અમેરિકા દ્વારા ચીનને આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક રીતે ઘેરવાના પ્રયાસોને પગલે હવે ચીન સમજવા લાગ્યું છે કે જો પડોશી દેશો ભારત અને રશિયા સાથે સંબંધો સુધરશે નહીં, તો તે વૈશ્વિક સ્તરે એકલું પડી જશે. આ કારણે જ ચીન હવે સરહદી શાંતિ જાળવી રાખીને ભારત સાથે દ્વિપક્ષીય વેપારને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા માટે આતુર દેખાઈ રહ્યું છે.

આગામી સમયમાં BRICS ના પ્રમુખપદ અને વૈશ્વિક મંચ પર ભારત અને ચીન એકબીજાને સહકાર આપે તે માટે બેઇજિંગ તરફથી કવાયત શરૂ થઈ ગઈ છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચેની તાજેતરની મુલાકાતો બાદ સંબંધોમાં જે 'બર્ફીલા પડ' ઓગળવા લાગ્યા છે, તેનો ઉપયોગ ચીન હવે તેના વ્યૂહાત્મક હિતો માટે કરવા માંગે છે. જોકે, ચીનના આ 'મિત્રતાના પ્રસ્તાવ' પાછળ કેટલું સત્ય છે અને તે સરહદી વિવાદો પર કેટલું ખરું ઉતરે છે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. અત્યારે તો એ સ્પષ્ટ છે કે અમેરિકાના વધતા દબાણે ચીનને ફરી એકવાર ભારતની નજીક આવવા માટે મજબૂર કર્યું છે.