નવી દિલ્હી: સામાન્ય રીતે દુનિયામાં જ્યારે પણ યુદ્ધની વાત આવે ત્યારે સોનાના ભાવ આસમાને પહોંચતા હોય છે, પરંતુ આ વખતે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના જંગે બજારના તમામ ગણિત ઊંધા પાડી દીધા છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ યુદ્ધની શરૂઆત થઈ ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું પ્રતિ ઔંસ ૫,૪૧૬ ડોલર હતું, જે આજે ૯ માર્ચ સુધીમાં ઘટીને ૫,૧૦૩ ડોલર પર આવી ગયું છે.
ભારતીય બજારમાં ભાવનો કડાકો
ભારતના MCX બજારમાં પણ આવી જ કંઈક સ્થિતિ જોવા મળી છે:
•    સોનું: ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ ૧.૬૭ લાખ રૂપિયાના સ્તરે હતું, જે હવે ઘટીને ૧.૬૦ લાખ રૂપિયાની આસપાસ છે.
•    ચાંદી: ચાંદીમાં તો મોટું ગાબડું જોવા મળ્યું છે. ૨.૮૯ લાખ રૂપિયા પ્રતિ કિલોની સપાટીથી ઘટીને ચાંદી હવે ૨.૬૩ લાખ રૂપિયા પર ટ્રેડ કરી રહી છે.
કેમ યુદ્ધ છતાં સોનું સસ્તું થયું? આ રહ્યા ૫ મુખ્ય કારણો:
૧. ડોલરનો પ્રચંડ પાવર:
પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધતા તેલના ભાવ વધ્યા છે. તેલનો વેપાર ડોલરમાં થતો હોવાથી વિશ્વભરમાં ડોલરની માંગ વધી છે. જ્યારે ડોલર મજબૂત બને છે, ત્યારે સોનાના ભાવ પર દબાણ આવે છે.
૨. 'પ્રોફિટ બુકિંગ'ની રમત:
યુદ્ધ પહેલા જ સોનાના ભાવ ઘણાય વધેલા હતા. જેવા યુદ્ધના સમાચાર આવ્યા અને ભાવ થોડા ઉપર ગયા કે તરત જ મોટા રોકાણકારોએ નફો વસૂલવા માટે સોનું વેચવાનું શરૂ કરી દીધું, જેને કારણે ભાવ ગગડ્યા.
૩. રોકાણકારો પાસે હવે છે નવા વિકલ્પો:
પહેલા લોકો ડરે ત્યારે માત્ર સોનું ખરીદતા, પણ હવે તેમની પાસે અમેરિકી સરકારી બોન્ડ્સ, ડોલર અને સંરક્ષણ (Defense) કંપનીઓના શેર જેવા સલામત વિકલ્પો છે. એટલે બધો રૂપિયો માત્ર સોનામાં નથી જઈ રહ્યો.
૪. શેરબજારનું નુકસાન ભરપાઈ કરવા સોનું વેચાયું:
શેરબજારમાં આવેલા કડાકાને કારણે રોકાણકારોને રોકડની જરૂર પડી છે. પોતાનું નુકસાન સરભર કરવા અને રોકડ હાથમાં રાખવા માટે ઘણા લોકોએ સોનું વેચીને પ્રોફિટ બુક કર્યો છે.
૫. ઊંચા વ્યાજદર:
હાલમાં વ્યાજદરો ઊંચા હોવાથી લોકો બેંક ડિપોઝિટ કે બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરવાનું વધુ પસંદ કરે છે, કારણ કે સોનું રાખવાથી કોઈ વ્યાજ મળતું નથી.
હવે આગળ શું?
બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બનશે અને કોઈ મોટું વૈશ્વિક યુદ્ધ ફાટી નીકળશે, તો જ સોનામાં ફરીથી મોટી તેજી જોવા મળી શકે છે. હાલમાં રોકાણકારો ડોલર અને તેલ પર વધુ દાવ લગાવી રહ્યા છે, જેના કારણે સોનાની ચમક થોડી ઓછી દેખાઈ રહી છે.