શ્રીનગર: જમ્મુ અને કાશ્મીર હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં એક નોંધપાત્ર ચુકાદો આપતા બે આરોપીઓ, મહાવીર સિંહ ઉર્ફે અપ્પુ અને મોહમ્મદ આરિફની PIT-NDPS (Prevention of Illicit Traffic in Narcotic Drugs and Psychotropic Substances) કાયદા હેઠળની અટકાયતને ગેરકાયદેસર ઠેરવી રદ કરી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે અટકાયત કરનાર સત્તાવાળાઓએ કાયદાના મૂળ હેતુને સમજવામાં ભૂલ કરી છે.
શું હતો કોર્ટનો તર્ક?
જસ્ટિસ ધરની ખંડપીઠે આ મામલે સુનાવણી કરતા અવલોકન કર્યું કે અધિકારીઓએ આરોપીઓની અટકાયત કરવા માટે જે કારણો આપ્યા હતા તે કાયદાકીય રીતે યોગ્ય નથી. કોર્ટે નોંધ્યું કે:
•    સીમિત કાર્યક્ષેત્ર: PIT-NDPS કાયદો ખાસ કરીને નશીલા પદાર્થોની ગેરકાયદેસર હેરફેર રોકવા માટે બનાવવામાં આવ્યો છે.
•    ભૂલભર્યો નિર્ણય: સત્તાવાળાઓએ આરોપીઓને અટકાયતમાં લેવા માટે 'જાહેર વ્યવસ્થા, શાંતિ અને સુલેહ-શાંતિ' જાળવવાનો હવાલો આપ્યો હતો. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ કારણો 'જાહેર સુરક્ષા' (Public Safety Act) હેઠળ આવી શકે, પરંતુ NDPS સંબંધિત અટકાયત માટે તેનો ઉપયોગ ન થઈ શકે.
કાયદાનો દુરુપયોગ રોકવા પર ભાર
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિની સ્વતંત્રતા છીનવી લેવામાં આવે છે, ત્યારે સત્તાવાળાઓએ કાયદાની જોગવાઈઓનું ચુસ્તપણે પાલન કરવું જોઈએ. આ કેસમાં અધિકારીઓએ ડ્રગ હેરફેરની સાથે જાહેર વ્યવસ્થાના મુદ્દાઓને ભેળવી દઈને એક 'ગેરસમજભર્યો' નિર્ણય લીધો હતો, જે કાયદાના હેતુની વિરુદ્ધ છે.
તાત્કાલિક મુક્તિનો આદેશ
ન્યાયાધીશે બંને આરોપીઓની અરજીઓને મંજૂરી આપી હતી અને અટકાયતના આદેશોને રદબાતલ જાહેર કર્યા હતા. કોર્ટે જેલ સત્તાવાળાઓને નિર્દેશ આપ્યો છે કે જો આ બંને વ્યક્તિઓ અન્ય કોઈ ગુનામાં વોન્ટેડ ન હોય, તો તેમને તાત્કાલિક જેલમુક્ત કરવામાં આવે.
આ ચુકાદો પોલીસ અને વહીવટી તંત્ર માટે એક મહત્વનો પાઠ સમાન છે કે અટકાયતના કાયદાઓનો ઉપયોગ કરતી વખતે ચોક્કસ કાનૂની જોગવાઈઓ અને તેના ગ્રાઉન્ડ્સ (આધારો) ને ધ્યાનમાં રાખવા અનિવાર્ય છે.