નવી દિલ્‍હી તા.૧૦: મધ્‍ય પૂર્વમાં ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયલ વચ્‍ચે યુદ્ધ ચાલુ છે. વધતા તણાવ અને ઈંધણ પુરવઠામાં વિક્ષેપ વચ્‍ચે, ભારતમાં LPG સિલિન્‍ડરો અંગે ચિંતા વધી રહી છે. અનેક શહેરોમાં વાણિજ્‍યિક ગેસ સિલિન્‍ડરોના પુરવઠામાં વિક્ષેપના અહેવાલો સામે આવી રહ્યા છે. હોટલ, રેસ્‍ટોરન્‍ટ અને કેટરિગ ઉદ્યોગો સૌથી વધુ પ્રભાવિત હોવાનું કહેવાય છે. કેન્‍દ્ર સરકાર પરિસ્‍થિતિ પર સતત નજર રાખી રહી છે. રાજ્‍યો સાથેની બેઠકોમાં સ્‍પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે ઘરેલુ ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે. જો કે, બજારમાં બુકિગમાં વધારો અને સપ્‍લાય ચેઈન પર દબાણને કારણે, ઘણી જગ્‍યાએ રાહ જોવાનો સમય વધ્‍યો છે. LPG સિલિન્‍ડર કટોકટીની અસર હવે દેખાઈ રહી છે. મુંબઈ અને ચેન્નાઈના રેસ્‍ટોરન્‍ટ માલિકોએ ચેતવણીઓ જારી કરી છે.

આ દરમિયાન, દેશભરના વિવિધ શહેરોમાંથી અલગ અલગ દ્રશ્‍યો ઉભરી રહ્યા છે. કેટલીક જગ્‍યાએ વાણિજ્‍યિક ગેસ સપ્‍લાય સ્‍થગિત કરવામાં આવ્‍યો છે, જ્‍યારે અન્‍ય જગ્‍યાએ ઘરેલુ સિલિન્‍ડર બુકિગનો સમયગાળો લંબાવવામાં આવ્‍યો છે. જયપુર, બેંગલુરુ, મુંબઈ અને ચેન્નાઈ જેવા શહેરોમાં હોટેલ અને રેસ્‍ટોરન્‍ટ ઉદ્યોગો ચિતા વ્‍યક્‍ત કરી રહ્યા છે. જોકે, સરકારનું કહેવું છે કે દેશમાં હાલમાં પૂરતો LPG સ્‍ટોક છે અને ગભરાવાની જરૂર નથી. પરંતુ જો આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્‍થિતિ વધુ વણસે તો, પુરવઠા વ્‍યવસ્‍થાપન માટે ઘણા સાવચેતી પગલાં લેવામાં આવ્‍યા છે.

કોમર્શિયલ LPG સિલિન્‍ડરોની અચાનક અછતથી સમગ્ર આતિથ્‍ય ક્ષેત્રમાં ચિતા વધી ગઈ છે. મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકના રેસ્‍ટોરન્‍ટ સંગઠનોએ ચેતવણી આપી છે કે જો પુરવઠો પુનઃસ્‍થાપિત કરવામાં નહીં આવે, તો રેસ્‍ટોરન્‍ટ થોડા દિવસોમાં બંધ થઈ શકે છે. બેંગલુરુમાં પણ આજથી હોટલ અને રેસ્‍ટોરન્‍ટ બંધ થઈ ગયા છે.

આ વિક્ષેપથી મુંબઈ અને બેંગલુરુમાં કામગીરી પર અસર પડી રહી છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલી હુમલાઓને કારણે મધ્‍ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક પુરવઠામાં વિક્ષેપ વચ્‍ચે હોટલ અને રેસ્‍ટોરન્‍ટ રસોઈ ગેસ મેળવવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.

કેન્‍દ્રીય મંત્રાલયે LPG કંપનીઓને ૧૯, ૪૭.૫ અને ૪૨૫ કિલોગ્રામના કોમર્શિયલ સિલિન્‍ડરોનું રિફિલિગ અસ્‍થાયી રૂપે સ્‍થગિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો છે. ઘરેલુ LPG ના પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્‍યું છે.

PTIનાઅહેવાલ મુજબ, પﾍમિ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્‍ચે પ્રોપેન અને બ્‍યુટેન જેવા LPG ઇંધણના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂક્‍યા બાદ પુણે મ્‍યુનિસિપલ કોર્પોરેશને શહેરના ગેસ સ્‍મશાનગૃહો અસ્‍થાયી રૂપે બંધ કરી દીધા છે.

રેસ્‍ટોરન્‍ટ માલિકોનું કહેવું છે કે રવિવારથી કોમર્શિયલ LPG સપ્‍લાય મોટાભાગે બંધ થઈ ગયો છે, જ્‍યારે બુકિગ પછી ઘરેલુ સિલિન્‍ડર ડિલિવરીમાં બે થી આઠ દિવસનો વિલંબ થઈ રહ્યો છે.

હાલના સ્‍ટોકને ફરીથી ભરવા માટે, તેલ કંપનીઓએ રિફિલ નિયમો કડક કર્યા છે. ગ્રાહકો હવે અગાઉના ડિલિવરી પછી ફક્‍ત ૨૧-૨૫ દિવસ પછી જ નવું ઘરેલું સિલિન્‍ડર ઓર્ડર કરી શકે છે. ડિલિવરી એજન્‍ટોએ સંગ્રહખોરી અને ડાયવર્ઝન અટકાવવા માટે બ્‍વ્‍ભ્‍ અથવા બાયોમેટ્રિક ચકાસણીનો ઉપયોગ કરવાનું પણ શરૂ કર્યું છે. દરમિયાન, વાણિજ્‍યિક પુરવઠો વધુ પ્રભાવિત થઈ રહ્યો છે.

તેલ માર્કેટિગ કંપનીઓએ ૮ માર્ચે સમગ્ર પંજાબમાં બિન-ઘરેલુ LPG સિલિન્‍ડરનો પુરવઠો બંધ કરી દીધો હતો. આ પ્રતિબંધમાં ૧૯ કિલોના વાણિજ્‍યિક પેક અને મોટા ઔદ્યોગિક સિલિન્‍ડરનો સમાવેશ થાય છે. વિતરકોને ૨૫ દિવસની સમયમર્યાદા પહેલાં કોઈપણ રિફિલ બુકિગનો ઇનકાર કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

હિમાચલ પ્રદેશમાં વાણિજ્‍યિક LPG સિલિન્‍ડરનો પુરવઠો અનિﾍતિ સમય માટે સ્‍થગિત કરવામાં આવ્‍યો છે, જેમાં બદ્દી-બારોટીયાવાલા-નાલાગઢ ઔદ્યોગિક વિસ્‍તારનો સમાવેશ થાય છે. બદ્દી-બારોટીયાવાલા-નાલાગઢ (BBN) દેશના મુખ્‍ય ઔદ્યોગિક કેન્‍દ્રોમાંનું એક છે. પેકેજિંગ, ફાર્માસ્‍યુટિકલ્‍સ, કાર્ડબોર્ડ ઉત્‍પાદન, ફૂડ પ્રોસેસિગ અને અન્‍ય ઘણા ઉદ્યોગોમાં દરરોજ હજારો વાણિજ્‍યિક સિલિન્‍ડરનો ઉપયોગ થાય છે.

આ ઉપરાંત, હોટલ, રેસ્‍ટોરન્‍ટ, ઢાબા અને ફૂડ આઉટલેટ્‍સમાં પણ ૧૯ કિલોગ્રામના કોમર્શિયલ સિલિન્‍ડરનો ઉપયોગ થાય છે. સિલિન્‍ડર પુરવઠામાં વિક્ષેપ ઉદ્યોગો અને વ્‍યવસાયો માટે ઉત્‍પાદન અને સેવાઓ ચાલુ રાખવાનું મુશ્‍કેલ બનાવી રહ્યો છે.

ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુરમાં, ગ્રાહકોને LPG સંબંધિત સમસ્‍યાઓ વધી રહી છે. ગ્રાહકો તેમના LPG સિલિન્‍ડર બુક કરાવી રહ્યા છે, પરંતુ ઘણા દિવસો પછી પણ, સિલિન્‍ડર તેમના ઘરે પહોંચાડવામાં આવી રહ્યા નથી.

દરમિયાન, LPGનું કાળાબજાર પણ શરૂ થઈ ગયું છે. કાળાબજાર કરનારાઓ એવા લોકોને રૂા.૧,૪૦૦ થી રૂા.૧,૫૦૦ માં સિલિન્‍ડર વેચી રહ્યા છે જેઓ એજન્‍સીઓ પાસેથી સિલિન્‍ડર મેળવી શકતા નથી. દરમિયાન, LPG એજન્‍સીઓનો દાવો છે કે પૂરતી માત્રામાં સિલિન્‍ડર ઉપલબ્‍ધ છે.

ગાઝિયાબાદમાં પણ, કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્‍ડર રિફિલ કરવા પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્‍યો છે. ગેસ કંપનીઓ દ્વારા આ સંદર્ભમાં તમામ ગેસ એજન્‍સી ઓપરેટરોને સંદેશ મોકલવામાં આવ્‍યો છે.

ઝુમરીતિલૈયામાં ઇન્‍ડેન ગેસ વિતરક રામપાલ ગેસ એજન્‍સીના મેનેજર રાજુ અજમાનીએ જણાવ્‍યું કે કંપનીએ સોફટવેર અપડેટ કર્યું છે. નવી સિસ્‍ટમ હેઠળ, ગ્રાહકો હવે ૨૫ દિવસ પછી જ તેમનો આગામી સિલિન્‍ડર મેળવી શકશે.

પﾍમિ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની અસર હવે ભારત પર પડી રહી છે. ખાડી દેશ કતાર ભારતનોLPGનો સૌથી મોટો સપ્‍લાયર છે. જોકે, હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ દ્વારા શિપિગ સ્‍થગિત થવાથી અને કતારના ઠેકાણાઓ પર હુમલાઓથી ભારતના ગેસ પુરવઠા પર અસર પડી છે. આના કારણે ઘણા શહેરોમાં ગેસની અછત સર્જાઈ છે. મુંબઈમાં વાણિજ્‍યિક ગેસ પુરવઠો પણ ખોરવાઈ ગયો છે. કોલકાતામાં ગેસ સ્‍ટેશનોની બહાર CNG વાહનોની લાંબી કતારો જોવા મળી રહી છે, જ્‍યારે બેંગલુરુમાં હોટલો આજથી બંધ થઈ શકે છે. મીડિયા અહેવાલો દર્શાવે છે કે ઘણા રાજ્‍યોમાં ગેસ બુકિગનો સમય ૨૫ દિવસ સુધી લંબાવવામાં આવ્‍યો છે.

ET અનુસાર, હોટેલ એસોસિએશનનું કહેવું છે કે બેંગલુરુમાં વાણિજ્‍યિક LPG સિલિન્‍ડરનો પુરવઠો અચાનક બંધ કરી દેવામાં આવ્‍યો છે. બેંગલુરુ હોટેલ્‍સ એસોસિએશને સોમવારે અહેવાલ આપ્‍યો હતો કે કોઈપણ પૂર્વ ચેતવણી વિના વાણિજ્‍યિક ગેસ સિલિન્‍ડરનો પુરવઠો બંધ કરી દેવામાં આવ્‍યો છે. એસોસિએશને કેન્‍દ્ર સરકાર પાસેથી તાત્‍કાલિક હસ્‍તક્ષેપ કરવાની અને શક્‍ય તેટલી વહેલી તકે પુરવઠો પુનઃસ્‍થાપિત કરવાની માંગ કરી છે. એસોસિએશને ચેતવણી આપી છે કે ગેસની ઉપલબ્‍ધતાને કારણે, શહેરની હોટલો મંગળવારથી બંધ રહેશે.

આ દરમિયાન, નેશનલ રેસ્‍ટોરન્‍ટ એસોસિએશન ઓફ ઈન્‍ડિયા (NRAI) એ સોમવારે જણાવ્‍યું હતું કે, સરકારે જણાવ્‍યું છે કે રેસ્‍ટોરન્‍ટ ઉદ્યોગને કોમર્શિયલ LPG સિલિન્‍ડરના સપ્‍લાય પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી, પરંતુ જમીન પર વાસ્‍તવિકતા અલગ છે. સપ્‍લાયર્સ સપ્‍લાય કરવામાં અસમર્થતા વ્‍યક્‍ત કરી રહ્યા છે. આ રેસ્‍ટોરન્‍ટ ઉદ્યોગ પર પ્રતિકૂળ અસર કરી રહ્યું છે. અમે તાત્‍કાલિક હસ્‍તક્ષેપની વિનંતી કરીએ છીએ.

આ દરમિયાન, દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં પણ લોકો ઘરેલુ ગેસની અછતનો સામનો કરી રહ્યા છે. શહેરમાં રિફિલ બુક કરાવ્‍યા પછી રાહ જોવાનો સમય હવે બે થી આઠ દિવસ સુધીનો થઈ ગયો છે. ટાઈમ્‍સ ઓફ ઈન્‍ડિયા અનુસાર, ડીલરોનું કહેવું છે કે હોટલ અને રેસ્‍ટોરન્‍ટમાં વપરાતા કોમર્શિયલ સિલિન્‍ડરનો સપ્‍લાય સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગયો છે. આના કારણે, ખાવા-પીવાના સ્‍થળોએ સમસ્‍યાઓ આવી શકે છે.

મધ્‍ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની અસર હવે મુંબઈ અને મુંબઈ મેટ્રોપોલિટન રિજન (MMR) માં LPG ગેસ સપ્‍લાય પર પડી રહી છે. TOI ના અહેવાલ મુજબ, ગેસ સપ્‍લાય ઘટવાને કારણે, ઘરેલુ સિલિન્‍ડર બુકિગમાં બે થી ત્રણ દિવસનો વિલંબ થઈ રહ્યો છે. એક ઉપનગરીય ડીલરે જણાવ્‍યું હતું કે, પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયની નવી સૂચના મુજબ, ઘરેલુ ગ્રાહકો હવે સિલિન્‍ડર મળ્‍યાના ૨૫ દિવસ પછી જ રિફિલ બુક કરાવી શકે છે, જ્‍યારે અગાઉ બુકિગ એક કે બે દિવસમાં પ્રક્રિયા કરવામાં આવતી હતી. ગેસ એજન્‍સીઓનું કહેવું છે કે હોટલ અને રેસ્‍ટોરન્‍ટમાં વપરાતા કોમર્શિયલ સિલિન્‍ડરનો પુરવઠો લગભગ બંધ થઈ ગયો છે. એક રેસ્‍ટોરન્‍ટ માલિકે જણાવ્‍યું હતું કે હાલમાં, ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલુ સિલિન્‍ડર ઉપલબ્‍ધ છે. જોકે, રવિવારથી કોમર્શિયલ સિલિન્‍ડરનો પુરવઠો બંધ કરી દેવામાં આવ્‍યો છે, જે ઢાબા અને નાના રેસ્‍ટોરન્‍ટ માટે સંકટ પેદા કરી શકે છે. કેટલાક લોકોને કાળા બજારમાંથી ઘરેલુ સિલિન્‍ડર ખરીદવાની ફરજ પડી શકે છે, જે ગેરકાયદેસર અને ખતરનાક છે. તેલ માર્કેટિગ કંપનીઓના સૂત્રો દાવો કરે છે કે ઘરેલુ LPG સપ્‍લાયમાં કોઈ અછત નથી.