છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
હે ભગવાન...હવે ખાતર ઉપર સંકટના વાદળો
મધ્ય-પૂર્વની કટોકટી વિવિધ ક્ષેત્રોને દઝાડી રહ્યું છેઃ ખાતર ઉદ્યોગની માઠીઃ ૪૦% ઉત્પાદન કાપ : પ્રાકૃતિક ગેસનો પુરવઠો ખેરવતા ઉત્પાદનને અસરઃ ભાવ વધવા લાગ્યાઃ ડીએપી અને અન્ય ખાતરની અછત સર્જાવાના એંધાણ
નવી દિલ્હી,તા.૧૦: ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે વધતા તણાવ અને અમેરિકાની લશ્કરી કાર્યવાહીથી ભારતના ખાતર ક્ષેત્ર પર ગંભીર અસર પડી છે. ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં બગડતી પરિસ્થિતિએ ભારતના કુદરતી ગેસ પુરવઠાને ગંભીર અસર કરી છે, જેના કારણે દેશનું યુરિયા ઉત્પાદન ઘટીને ૬૦% થઈ ગયું છે.
રૂરલ વોઈસે ઉદ્યોગ સૂત્રોને ટાંકીને અહેવાલ આપ્યો છે કે ગેસ પુરવઠાની તીવ્ર અછતને કારણે, દેશના મોટાભાગના યુરિયા પ્લાન્ટ તેમની ક્ષમતાના માત્ર ૬૦% ઉત્પાદન કરી રહ્યા છે. દક્ષિણ ભારતમાં ફક્ત થોડા જ પ્લાન્ટ સંપૂર્ણ ક્ષમતાએ કાર્યરત છે. આ પરિસ્થિતિને સંબોધવા માટે, ઘણી કંપનીઓ એપ્રિલમાં તેમના વાર્ષિક જાળવણી બંધને એક અઠવાડિયા સુધી આગળ વધારવાની યોજના બનાવી રહી છે જેથી ગેસની અછતને કારણે દબાણ ઓછું થાય.
ઈરાની હુમલાના જવાબમાં કતાર, યુએઈ, કુવૈત, બહેરીન અને સાઉદી અરેબિયાએ તેમના ઘણા ગેસ પ્લાન્ટ બંધ કરી દીધા છે. વધુમાં, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં દરિયાઈ ટ્રાફિકમાં વિક્ષેપને કારણે આ દેશોમાંથી તેલ અને ગેસ પુરવઠો સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયો છે. ભારત તેની ગેસ જરૂરિયાતોનો લગભગ ૫૦% આયાત કરે છે, જેનો મોટો ભાગ આ ગલ્ફ દેશોમાંથી આવે છે.
રૂરલ વોઇસના મતે, કટોકટીને કારણે વૈશ્વિક ગેસના ભાવ પ્રતિ mmBtu $20 ને વટાવી ગયા છે, જે ભારતીય પ્લાન્ટ્સ GAIL પાસેથી મેળવતા પૂલ્ડ ભાવ ($૧૩.૬૩) કરતા ઘણા વધારે છે. આની સીધી અસર યુરિયાના ભાવ પર પડી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં યુરિયાના ભાવ ગયા મહિનામાં ૨૫% થી વધુ વધીને $૬૦૦ પ્રતિ ટન સુધી પહોંચી ગયા છે, જે ફેબ્રુઆરીમાં લગભગ $૪૭૫ પ્રતિ ટન હતા.
હાલ રાહત છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં કટોકટીની અપેક્ષા છે
સરકારી માહિતી અનુસાર, દેશમાં ખાતરનો સ્ટોક હાલમાં ગયા વર્ષ કરતાં સારી સ્થિતિમાં છે...
યુરિયા ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ના અંતમાં સ્ટોક ૫.૫ મિલિયન ટન (ગયા વર્ષે ૪.૯ મિલિયન ટન)
DAP: ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ના અંતમાં સ્ટોક ૨.૫ મિલિયન ટન (ગયા વર્ષે ૧.૩ મિલિયન ટન)
NPK (કોમ્પ્લેક્સ) સ્ટોક ૫.૪ મિલિયન ટન (ગયા વર્ષે ૩.૨ મિલિયન ટન)
જોકે, ઉદ્યોગ માને છે કે જો યુદ્ધ માર્ચના અંત સુધી ચાલુ રહે અને ગલ્ફ દેશોમાં બંધ થયેલા પ્લાન્ટ ફરી શરૂ થવામાં એક મહિનાનો સમય લાગે, તો ભવિષ્યમાં યુરિયા અને અન્ય ખાતરોની તીવ્ર અછત સર્જાઈ શકે છે.
યુરિયા ઉપરાંત, ભારતની ડાય-એમોનિયમ ફોસ્ફેટ (DAP) ની આયાત પર નિર્ભરતા લગભગ ૧૦૦% છે. યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં જ, DAP ની કિમત પ્રતિ ટન ઼૬૫ વધીને $૭૪૦ સુધી પહોંચી ગઈ હતી. હાલમાં, રશિયા સિવાય DAP ની આયાતનો કોઈ વિકલ્પ નથી. લાંબા યુદ્ધને કારણે LNG, એમોનિયા, સલ્ફર અને ફોસ્ફેટિક ખાતરોના પુરવઠા પર પણ ગંભીર ખતરો છે.
ભારત પાસે ઓમાનમાંથી યુરિયા આયાત કરવાનો વિકલ્પ છે, જ્યાં IFFCO અને Kribhco સંયુક્ત સાહસ ચલાવે છે. જોકે, ઉદ્યોગ સૂત્રો કહે છે કે માત્ર ઓમાનમાંથી આયાત ભારતની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરી શકતી નથી. તેથી, સરકારે વૈકલ્પિકસ્ત્રેતો શોધવા અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવાની જરૂર છે.
(10:32 AM IST)
