નવી દિલ્હી: જેમ જેમ તાપમાનનો પારો વધી રહ્યો છે, તેમ તેમ સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓ પણ માથું ઊંચકી રહી છે. આકાશ હેલ્થકેરના રોબોટિક યુરોલોજી વિભાગના ડાયરેક્ટર ડૉ. વિકાસ અગ્રવાલે એક ચોંકાવનારો ખુલાસો કરતા જણાવ્યું છે કે ઉનાળાના મહિનાઓમાં કિડની સ્ટોન (પથરી) ના દર્દીઓની સંખ્યામાં દર વર્ષે મોટો વધારો જોવા મળે છે. ખાસ કરીને ૧૨ માર્ચના રોજ ઉજવાનારા ‘વિશ્વ કિડની દિવસ’ પહેલા ડોક્ટરોએ લોકોને તેમની જીવનશૈલીમાં સુધારો કરવા અપીલ કરી છે.
કેમ ઉનાળામાં જ પથરી વધુ થાય છે?
ડોક્ટરોના મતે આનું સૌથી મોટું કારણ ‘ડિહાઇડ્રેશન’ એટલે કે શરીરમાં પાણીની ઉણપ છે. ઉનાળામાં પુષ્કળ પરસેવો થવાને કારણે શરીરમાંથી પાણી ઓછું થઈ જાય છે. જો આ પાણીની ભરપાઈ કરવામાં ન આવે તો પેશાબ ઘટ્ટ બને છે. પરિણામે, કેલ્શિયમ, ઓક્સાલેટ અને યુરિક એસિડ જેવા ખનિજો પેશાબમાં જમા થઈને સ્ફટિકો બનાવે છે, જે સમય જતાં પથરીનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
આ આદતો વધારી શકે છે તમારું જોખમ
માત્ર પાણીની ઉણપ જ નહીં, પરંતુ ખોરાકમાં વધુ પડતું મીઠું, ફાસ્ટ ફૂડ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પણ કિડની માટે ઘાતક સાબિત થાય છે. આ ઉપરાંત, પાલક, ચા, ચોકલેટ અને બદામ જેવા ઓક્સાલેટયુક્ત ખોરાકનું વધુ પડતું સેવન પણ પથરીના નિર્માણમાં મદદ કરે છે. શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ અને લાંબા સમય સુધી બેસી રહેવાની આદત પણ ચયાપચયને નબળું પાડે છે, જે કિડનીના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે.
કેવી રીતે ઓળખશો લક્ષણો?
કિડનીમાં પથરી હોય ત્યારે પીઠના નીચેના ભાગમાં કે પેટની એક બાજુએ અસહ્ય દુખાવો થાય છે. પેશાબ કરતી વખતે બળતરા થવી, પેશાબમાં લોહી આવવું, વારંવાર પેશાબ લાગવો કે ઉબકા આવવા એ પથરીના પ્રારંભિક સંકેતો છે. જો તાવ પણ આવતો હોય, તો સ્થિતિ ગંભીર હોઈ શકે છે અને તાત્કાલિક ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો હિતાવહ છે.
બચવા માટે શું કરવું?
ડૉ. અગ્રવાલ સલાહ આપે છે કે કિડનીને સુરક્ષિત રાખવાનો સૌથી સરળ રસ્તો દિવસમાં ઓછામાં ઓછું ૨.૫ થી ૩ લિટર પાણી પીવાનો છે. આ સિવાય લીંબુ પાણી, નાળિયેર પાણી અને છાશનું સેવન પણ રામબાણ ઈલાજ સાબિત થઈ શકે છે. મીઠું ઓછું ખાવું અને લાંબા સમય સુધી પેશાબ રોકી રાખવાની ભૂલ ક્યારેય ન કરવી જોઈએ.