છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
આ વર્ષે ‘અલ નિનો'નું જોખમ : પૂર, વરસાદ-ચક્રવાતો માટે તૈયાર રહેજો !
ચોમાસાને લઈ માઠા સમાચારઃ જો સુપર અલ નિનો ડેવલપ થશે, તો ભારતના ચોમાસાના વરસાદમાં ઘટાડો થવાની અને આકરી ગરમીના દિવસો વધવાની પૂરેપૂરી સંભાવના
નવી દિલ્હી, તા.૧૨: હાલમાં જ ઉત્તર ભારત સહિત દેશના અનેક ભાગોમાં ગરમીનો પારો ૩૮ ડિગ્રી સુધી પહોંચી ગયો છે, જે આવનારા ભયંકર ઉનાળાનો સ્પષ્ટ સંકેત આપી રહ્યો છે. વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO) એ આ વર્ષે અતિશય ગરમી પડવાની ગંભીર આગાહી કરી છે. આ વખતે માત્ર સામાન્ય ઉનાળો જ નહીં, પણ વર્ષના અંત સુધીમાં પ્રશાંત મહાસાગરમાં ‘સુપર અલ નિનો' વિકસિત થવાની શકયતા છે, જે ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના હવામાન ચક્રને ખોરવી શકે છે.
ગરમીનો પારો અત્યારથી જ આસમાને..: માર્ચ-એપ્રિલ મહિનામાં જ દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, હરિયાણા અને રાજસ્થાન જેવા રાજ્યોમાં તાપમાન ૩૫ થી ૩૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું છે. રાજસ્થાનના અનેક વિસ્તારો અને મહારાષ્ટ્રના વિદર્ભમાં અત્યારથી જ ‘લૂ' ફૂંકાવાની શરૂઆત થઈ ગઈ છે. WMO ના મતે આ વખતે ઉનાળામાં અલ નિનોની ૬૦ ટકા શકયતા છે, જે તાપમાનને વિક્રમી સપાટીએ લઈ જઈ શકે છે.
શું છે આ ‘અલ નિનો'? : અલ નિનો એ એક ભૌગોલિક ઘટના છે જે વિષુવવળત્તીય પ્રશાંત મહાસાગરમાં સર્જાય છે. જ્યારે પ્રશાંત મહાસાગરમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન સરેરાશ કરતા ૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધી જાય છે, ત્યારે તેને ‘અલ નિનો' કહેવામાં આવે છે. આ ઘટના દર ૧૦ થી ૧૫ વર્ષે એકવાર અત્યંત શક્તિશાળી બને છે. આ ગરમ પાણીના પ્રવાહને કારણે વાતાવરણમાં ગંભીર ફેરફારો થાય છે, જે વિશ્વભરમાં કયાંક અતિવળષ્ટિ તો કયાંક ભયંકર દુષ્કાળનું કારણ બને છે.
ભારતીય ચોમાસા પર ખતરો : ભારત માટે અલ નિનો હંમેશા ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે. ભૂતકાળમાં ૧૯૮૨-૮૩, ૧૯૯૭-૯૮ અને ૨૦૧૫-૧૬માં જ્યારે પ્રચંડ અલ નિનોની અસર જોવા મળી હતી, ત્યારે ભારતમાં ચોમાસું નબળું રહ્યું હતું અને ખેતી પર માઠી અસર પડી હતી. આ વર્ષે પણ જો સુપર અલ નિનો ડેવલપ થશે, તો ભારતના ચોમાસાના વરસાદમાં ઘટાડો થવાની અને આકરી ગરમીના દિવસો વધવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે.
પૂર, વરસાદ અને દુષ્કાળનું બેવડું જોખમ : વૈજ્ઞાનિકોની ચેતવણી મુજબ, અલ નિનોને કારણે હવામાનની પેટર્નમાં નીચે મુજબના મોટા ફેરફારો આવી શકે છે. ઉષ્ણકટિબંધીય દેશોમાં વરસાદની અછતને કારણે પાક નિષ્ફળ જવાનું જોખમ વધી શકે છે. પ્રશાંત મહાસાગરમાં ચક્રવાતોની સંખ્યા વધી શકે છે, જ્યારે દરિયાઈ બરફનું પ્રમાણ ઘટતા સમુદ્રની સપાટી પર અસર પડી શકે છે. અલ નિનો વૈશ્વિક તાપમાનમાં વધારો કરે છે, જેનાથી પશ્ચિમી દેશોમાં ઉનાળો વધુ ગરમ અને જીવલેણ બની શકે છે.
હવામાન વિભાગની આ આગાહી સૂચવે છે કે આપણે પાણીના વપરાશ અને ગરમીથી બચવા માટે અત્યારથી જ આયોજન કરવું પડશે. ખાસ કરીને ખેડૂતો અને સામાન્ય જનતાએ બદલાતા હવામાન અને અનિશ્ચિત વરસાદ સામે સાવચેત રહેવાની જરૂર છે.
(3:37 PM IST)
