નવી દિલ્હી : દેશની વિવિધ કોર્ટ અને બાર એસોસિએશનોમાં મહિલા વકીલોની ભાગીદારી વધારવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે આજે એક મોટું અને નિર્ણાયક પગલું ભર્યું છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે દેશભરના જિલ્લા ન્યાયાધીશોને વિશેષ સત્તા આપી છે કે તેઓ પોતાના અધિકારક્ષેત્રમાં આવતા બાર એસોસિએશનોની કારોબારી સમિતિઓમાં મહિલા સભ્યોની નિમણૂક કરી શકશે, જેથી ૩૦ ટકા મહિલા પ્રતિનિધિત્વનો લક્ષ્યાંક પૂરો કરી શકાય.
નામાંકન (Nomination) દ્વારા મહિલાઓને સ્થાન
ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે પૂરતી સંખ્યામાં મહિલા વકીલો ઉપલબ્ધ હોવા છતાં, કોઈ કારણોસર તેઓ ચૂંટણી લડી શકતી નથી. આવા સંજોગોમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે જિલ્લા ન્યાયાધીશોને સત્તા આપી છે કે તેઓ લાયક મહિલા વકીલોનું સીધું નામાંકન કરી શકશે. CJI સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચે આ આદેશ આપતા જણાવ્યું હતું કે, મહિલાઓના હકોને માત્ર કાગળ પર નહીં પણ વાસ્તવિકતામાં અમલી બનાવવાની જરૂર છે.
૧૪ હાઇકોર્ટને કડક નિર્દેશ
કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે અત્યાર સુધી માત્ર ૧૧ હાઇકોર્ટે જ મહિલા પ્રતિનિધિત્વ અંગેના પાલન અહેવાલો દાખલ કર્યા છે. બાકીની ૧૪ હાઇકોર્ટને કડક શબ્દોમાં નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે કે તેઓ તાત્કાલિક અસરથી તેમના કાર્યક્ષેત્રમાં આવતા તમામ એસોસિએશનોમાં આ આદેશનું પાલન કરાવે. આ નિયમ માત્ર જિલ્લા કોર્ટ પૂરતો નહીં, પરંતુ ટેક્સ બાર, રેરા (RERA), DRT અને NGT જેવા તમામ વિશિષ્ટ બાર એસોસિએશનોને પણ લાગુ પડશે.
સ્કેચી રિપોર્ટ્સ સામે નારાજગી
સુનાવણી દરમિયાન સિનિયર એડવોકેટ જયના કોઠારીએ ધ્યાન દોર્યું હતું કે કેટલીક હાઇકોર્ટો દ્વારા આપવામાં આવેલા અહેવાલો ખૂબ જ ટૂંકા અને અસ્પષ્ટ (સ્કેચી) હતા. આ બાબતને ગંભીરતાથી લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે હવે સીધા જ જિલ્લા ન્યાયાધીશોને જવાબદારી સોંપી છે કે તેઓ મહિલા સભ્યોની નિમણૂક કરીને રજિસ્ટ્રાર જનરલ મારફતે સુપ્રીમ કોર્ટને ડેટા મોકલે.
આ ઐતિહાસિક નિર્ણયથી કાનૂની વ્યવસાયમાં મહિલાઓને નિર્ણાયક ભૂમિકામાં આવવાની તક મળશે અને બાર એસોસિએશનોમાં વર્ષોથી ચાલતા પુરૂષ પ્રભુત્વમાં મોટો ફેરફાર આવશે.