મુંબઈ : પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધતા જતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં હલચલ મચી ગઈ છે. તેલના પુરવઠામાં અવરોધ અને ઉર્જાના ભાવમાં વધારાને કારણે ફુગાવો વધવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, વિદેશમાં કે દેશમાં ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે લોન લેવા ઈચ્છતા વિદ્યાર્થીઓ માટે વ્યાજદરમાં વધારો થવાની શક્યતા એક મોટી ચિંતાનો વિષય બની છે.
વ્યાજદરમાં વધારાની સંભાવના
ભારતમાં હાલમાં શિક્ષણ લોનના દર ૭.૦૫% થી ૧૨.૫૦% ની વચ્ચે છે. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬માં RBI એ રેપો રેટ ૫.૨૫% પર સ્થિર રાખ્યો હતો, પરંતુ વર્તમાન ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિને જોતા કેન્દ્રીય બેંક આગામી સમયમાં કડક વલણ અપનાવી શકે છે. જો રેપો રેટ વધશે, તો બેંકો પણ શિક્ષણ લોન મોંઘી કરી શકે છે, જેની સીધી અસર માસિક હપ્તા (EMI) અથવા લોનની મુદત પર પડશે.
વિદ્યાર્થીઓએ શું સાવચેતી રાખવી?
નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ઉધાર લેનારાઓએ સંભવિત દર વધારાને ધ્યાનમાં રાખીને અત્યારથી જ પોતાના બજેટનું આયોજન કરવું જોઈએ. શિક્ષણ લોનની એક સારી વાત એ છે કે તેમાં 'મોરેટોરિયમ' (અભ્યાસ દરમિયાન હપ્તા ન ભરવાની છૂટ) અને ચુકવણીની મુદતમાં ૧-૨ વર્ષનો વધારો કરવાની સુવિધા મળે છે, જે અન્ય છૂટક લોન જેવી કે પર્સનલ કે કાર લોનમાં હોતી નથી.
ચુકવણી ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કેવી રીતે કરવું?
૧. બજેટ પર ભાર મૂકો: જો વ્યાજદરમાં ૧-૨ ટકાનો વધારો થાય, તો તમારા ભવિષ્યના EMI પર કેટલી અસર પડશે તેનું ગણિત અત્યારથી જ માંડી લો.
૨. ફ્લોટિંગ vs ફિક્સ્ડ રેટ: જો તમને લાગે કે દરો હજુ વધી શકે છે, તો નિષ્ણાતની સલાહ લઈને યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.
૩. ચુકવણીની મુદત: લોન લેતી વખતે એવી શરતો તપાસો જે તમને ભવિષ્યમાં લોનની મુદત લંબાવવાની સુવિધા આપે, જેથી માસિક બોજ ઓછો રહે.
ભારતીય રિઝર્વ બેંક હંમેશા અસ્થિરતાના સમયમાં સંતુલિત વલણ અપનાવવા માટે જાણીતી છે, તેથી વિદ્યાર્થીઓએ ગભરાવાને બદલે સતર્ક રહીને નાણાકીય નિર્ણયો લેવા જોઈએ.