નવી દિલ્હી: અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં પશ્ચિમ એશિયામાં શરૂ થયેલું યુદ્ધ હવે એક એવા વળાંક પર આવીને ઉભું છે જ્યાં અમેરિકા માટે 'વિજય' દૂરની વાત બની ગઈ છે. દાયકાઓથી ઈરાની શાસનને સમજવાના નિષ્ણાતોના અહેવાલોને નજરઅંદાજ કરીને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે જે ઉતાવળમાં હુમલાનો નિર્ણય લીધો, તેનું પરિણામ હવે ભયાનક સ્વરૂપે સામે આવી રહ્યું છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ તેહરાન પરના હુમલામાં સુપ્રીમ લીડર ખામેનીના નિધન બાદ એવી અપેક્ષા હતી કે ઈરાન તૂટી પડશે, પરંતુ તેનાથી વિપરીત ઈરાને વધુ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. સત્તાવાર આંકડા મુજબ આ યુદ્ધમાં અમેરિકાના ચાર વિમાનોનો નાશ થયો છે અને સાત સૈનિકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, જે ટ્રમ્પની રણનીતિ પર મોટા પ્રશ્નાર્થ ચિન્હો મૂકે છે.

આ યુદ્ધના લાંબા ખેંચાવા પાછળનું મુખ્ય કારણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની ઈરાની નાકાબંધી છે. અમેરિકાએ ઉતાવળમાં રશિયન તેલ પર પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા, પરંતુ ઈરાન સાથેની ટક્કર બાદ સર્જાયેલા વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટને કારણે વોશિંગ્ટનને પીછેહઠ કરીને તે પ્રતિબંધો હટાવવાની ફરજ પડી છે. ઈરાન પાસે રહેલા હજારો સસ્તા ડ્રોન અને અત્યાધુનિક મિસાઈલો સામે અમેરિકી નૌકાદળ માટે તેલના ટેન્કરોને સુરક્ષિત રીતે પસાર કરવા એ અત્યંત ખર્ચાળ અને જોખમી પ્રસ્તાવ બની ગયો છે. ઇઝરાયલની 'નેતૃત્વ ખતમ કરવાની' જે નીતિ હમાસ કે હિઝબુલ્લાહ જેવા સંગઠનો સામે કામ કરી ગઈ, તે ઈરાન જેવા દેશ સામે નિષ્ફળ સાબિત થઈ છે, કારણ કે ઈરાન એક સંગઠન નહીં પણ એક રાષ્ટ્ર છે જેની વિચારધારા ખામેનીના મૃત્યુ પછી પણ મજબૂત બની રહી છે.

ઈરાન 1979ની ક્રાંતિ બાદથી જ આવા લાંબા સંઘર્ષો માટે પૂર્વતૈયારી કરી રહ્યું હતું. તેમના ભૂગર્ભ મિસાઈલ શહેરો અને સતત વિકસિત થતી ડ્રોન ટેકનોલોજી હવે અમેરિકા માટે મોટો કાંટો સાબિત થઈ રહ્યા છે. ખામેનીની હત્યા માત્ર એક વ્યક્તિની હત્યા નહોતી, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના શિયા સમુદાય માટે તે એક આક્રોશનો વિષય બન્યો છે, જેણે ઈરાનને વધુ એકતા સાથે લડવા માટે મજબૂર કર્યું છે. અત્યારે સ્થિતિ એ છે કે ટ્રમ્પ 'પીછેહઠ ન કરવા'ના દાવાઓ કરી રહ્યા છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આ યુદ્ધ અમેરિકાની આર્થિક અને લશ્કરી ક્ષમતાને નિચોવી રહ્યું છે. આ યુદ્ધ ક્યારે અને કેવી રીતે સમાપ્ત થશે, તે એક મોટો વૈશ્વિક પ્રશ્ન બની રહ્યો છે.