બેઇજિંગ: ઈરાનના ખાર્ગ ટાપુ પર થયેલા તાજેતરના હુમલાઓએ વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ભૂકંપ લાવી દીધો છે, અને તેની સૌથી ખરાબ અસર ચીન પર પડી રહી છે. ખાર્ગ ટાપુ એ ઈરાનની તેલ નિકાસનું હૃદય ગણાય છે, જ્યાંથી ચીન તેની કુલ ઉર્જા જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ધમકીઓ અને આ ટાપુ પર થયેલા બોમ્બમારાને કારણે બેઇજિંગમાં ગભરાટનું વાતાવરણ છે. ચીન અત્યારે વિશ્વનો સૌથી મોટો ક્રૂડ ઓઈલ આયાતકાર દેશ છે, અને ઈરાનના 91 ટકા તેલનું વેચાણ ચીનને થાય છે, ત્યારે આ યુદ્ધે ચીનની સપ્લાય ચેઈન સામે મોટું સંકટ ઊભું કર્યું છે.

ચીનના સ્વતંત્ર રિફાઇનર્સ, જે ખાસ કરીને શેનડોંગ પ્રાંતમાં આવેલા છે, તેઓ ઈરાની ક્રૂડના સૌથી મોટા ખરીદદાર છે કારણ કે ઈરાન પરના પ્રતિબંધોને કારણે ત્યાં ડિસ્કાઉન્ટ ભાવે તેલ મળે છે. પરંતુ હવે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ અને ખાર્ગ ટાપુ પર હુમલાને કારણે પુરવઠામાં અવરોધ ઊભો થવાની ભીતિ છે. જો અહીંથી તેલનો પુરવઠો અટકે, તો વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે, જેની સીધી અસર ચીનની રિફાઇનરીઓ અને ત્યાંની અર્થવ્યવસ્થા પર પડશે.

ચીનમાં આ પરિસ્થિતિને કારણે લોકોમાં ભય જોવા મળી રહ્યો છે. ગેસ સ્ટેશનો પર લાંબી કતારો લાગી રહી છે અને રિટેલ ગેસોલિન તથા ડીઝલના ભાવમાં માર્ચ 2022 પછીનો સૌથી મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે. ફેબ્રુઆરીથી માર્ચ વચ્ચે ઇંધણના ભાવમાં સીધો 10 ટકાનો ઉછાળો આવ્યો છે. સંભવિત ઇંધણની અછતને પહોંચી વળવા માટે ચીને રિફાઇન્ડ ઇંધણની નિકાસ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકવાનો આદેશ આપ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે સ્થિતિ કેટલી ગંભીર છે.

સંકટની આ ઘડીમાં ઈરાનના નવા સુપ્રીમ લીડર મોજતબા ખામેનીનું નિવેદન પણ ચીન માટે નવી મુસીબત લઈને આવ્યું છે. ઈરાન હવે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બંધ કરવાની ધમકી આપી રહ્યું છે અને તે માત્ર ત્યારે જ ટેન્કરોને પસાર થવા દેવા તૈયાર છે જો તેલનો વેપાર 'ચીની યુઆન'માં થાય. વૈશ્વિક તેલ વેપાર સામાન્ય રીતે ડોલરમાં થાય છે, પરંતુ ઈરાનની આ શરત હવે ચીનને વૈશ્વિક નાણાકીય જટિલતાઓમાં પણ ખેંચી રહી છે. આમ, ઈરાન-અમેરિકા સંઘર્ષ હવે ચીન માટે એક આર્થિક અને રાજકીય માથાનો દુખાવો બની ગયો છે.