વોશિંગ્ટન ડી.સી.: પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન અને ઈઝરાયલ-અમેરિકા વચ્ચે ફાટી નીકળેલા યુદ્ધની જ્વાળાઓ હવે સમુદ્રી માર્ગો સુધી પહોંચી છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ને સુરક્ષિત કરવા માટે પોતાના સાથી દેશોને યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કરવા હાકલ કરી છે. જોકે, ટ્રમ્પના આ આહ્વાન પર જાપાનથી લઈને ઓસ્ટ્રેલિયા સુધીના દેશોએ સાવધ પ્રતિક્રિયા આપી છે. મોટાભાગના દેશો ઈરાન સાથેના વ્યાપક યુદ્ધમાં સીધા ખેંચાવા માટે તૈયાર નથી અને લશ્કરી સંડોવણી અંગે ભારે ખચકાટ અનુભવી રહ્યા છે.
જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયાનું વલણ
જાપાનના વડાપ્રધાન સના તાકાઇચીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ટોક્યોએ હજુ સુધી આ ક્ષેત્રમાં નૌકાદળ મોકલવાનો કોઈ નિર્ણય લીધો નથી. જાપાન તેના કાનૂની માળખામાં રહીને શું કરી શકાય તેની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ, ઓસ્ટ્રેલિયાએ તો યુદ્ધ જહાજો મોકલવાનો સાફ ઇનકાર કરી દીધો છે. કેબિનેટ મંત્રી કેથરિન કિંગે જણાવ્યું કે કેનબેરા આવી કોઈ યોજના ધરાવતું નથી. દક્ષિણ કોરિયાએ પણ આ મામલે સંસદીય મંજૂરીની જરૂરિયાત ગણાવીને વોશિંગ્ટન સાથે પરામર્શ કરવાની વાત કહી છે.
યુરોપિયન દેશોમાં પણ વિભાજન
બ્રિટનના વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે શિપિંગ રૂટ ફરીથી ખોલવા પર ભાર મૂક્યો છે, પરંતુ તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે યુકે ઈરાન સામેના યુદ્ધમાં જોડાશે નહીં. જર્મનીના સંરક્ષણ મંત્રી બોરિસ પિસ્ટોરિયસે પણ સૈન્ય ભૂમિકા નકારી કાઢી છે અને પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે કે જે કામ અમેરિકી નેવી નથી કરી શકતી તે યુરોપિયન જહાજો શું કરી શકશે? જોકે, ડેનમાર્કે થોડો નરમ અભિગમ અપનાવતા કહ્યું છે કે તેઓ ભવિષ્યના વિકલ્પો ખુલ્લા રાખશે. ઈટાલી અને ગ્રીસ જેવા દેશોએ અત્યારે માત્ર રાજદ્વારી માર્ગે જ સમસ્યા ઉકેલવાની સલાહ આપી છે.
શા માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મહત્વની છે?
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ વૈશ્વિક ઉર્જા કોરિડોરનો સૌથી મહત્વનો ભાગ છે. વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો અંદાજે પાંચમો ભાગ આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે. ઈરાને ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલા દ્વારા આ રૂટ પર દબાણ વધાર્યું હોવાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર મોટું સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે. સાથી દેશોના ખચકાટને કારણે હવે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર આ મહત્વના રૂટની સુરક્ષા કેવી રીતે કરશે તે જોવું રહ્યું.