નવી દિલ્હી : વર્તમાન સમયમાં જ્યારે અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષે સમગ્ર વિશ્વને ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધની અણી પર લાવીને મૂકી દીધું છે, ત્યારે ભારતની ભૂમિકા નિર્ણાયક બની રહી છે. ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિ એલેક્ઝાન્ડર સ્ટબ્બે અત્યંત આશાવાદ સાથે જણાવ્યું છે કે જો ભારત ઈચ્છે તો તે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના ભીષણ યુદ્ધને તાત્કાલિક અટકાવી શકે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં સેંકડો લોકોના જીવ જઈ રહ્યા છે અને વિશ્વનો સૌથી વ્યસ્ત જળમાર્ગ 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' લકવાગ્રસ્ત થઈ ગયો છે, જેના કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર જોખમમાં છે. આવી કપરી પરિસ્થિતિમાં ફિનિશ રાષ્ટ્રપતિનું આ નિવેદન ભારતની વધતી જતી વૈશ્વિક શક્તિ અને 'વિશ્વમિત્ર' તરીકેની છબીને મજબૂત કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારત એક એવો દેશ છે જેની પાસે બંને પક્ષોને ટેબલ પર લાવવાની ક્ષમતા અને નૈતિક પ્રભાવ છે.

ભારતની વિદેશ નીતિ આ સંકટમાં અત્યંત સંતુલિત અને પ્રશંસનીય રહી છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે માત્ર નિવેદનો આપવાને બદલે સક્રિય રાજદ્વારી ભૂમિકા ભજવી છે. તેમણે ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચી સાથે સતત ફોન પર સંપર્ક જાળવી રાખીને પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે મધ્યસ્થીના સંકેતો આપ્યા છે. બીજી તરફ, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ ઈરાની રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય વાતચીત કરી છે, જે દર્શાવે છે કે ભારત માત્ર પશ્ચિમી દેશો સાથે જ નહીં પરંતુ ખાડીના દેશો સાથે પણ ગાઢ અને વિશ્વસનીય સંબંધો ધરાવે છે. ઈરાન પર અમેરિકન પ્રતિબંધો અને ઈઝરાયેલના હુમલાઓ છતાં, ભારત જે રીતે શાંતિ અને સંયમની હિમાયત કરી રહ્યું છે, તેનાથી વિશ્વના નેતાઓ પ્રભાવિત થયા છે.

વ્યૂહાત્મક રીતે જોઈએ તો, ભારત માટે આ યુદ્ધ અટકાવવું એ માત્ર માનવતાવાદી કાર્ય નથી પણ આર્થિક જરૂરિયાત પણ છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સર્જાયેલા અવરોધો છતાં ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજોનું સુરક્ષિત પરત આવવું એ ભારતીય નૌકાદળ અને રાજદ્વારી સફળતાનું જીવંત ઉદાહરણ છે. ઊર્જા અને વેપારના હિતોને સુરક્ષિત રાખવા માટે ભારતે ગલ્ફ દેશો સાથે પણ સતત સંપર્ક સાધ્યો છે. નાગરિક જાનહાનિ અંગેની ભારતની ચિંતા અને યુદ્ધવિરામ માટેની અપીલ હવે વૈશ્વિક દબાણમાં ફેરવાઈ રહી છે. જો આગામી દિવસોમાં ભારત મધ્યસ્થી તરીકે આગળ વધશે, તો તે માત્ર રશિયા-યુક્રેન જ નહીં, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયાના આ સૌથી ભયાનક સંઘર્ષને શાંત પાડવામાં પણ ઐતિહાસિક સફળતા મેળવી શકે છે.