અમરાવતી : કૌટુંબિક વિવાદો અને છૂટાછેડાના કેસોમાં બાળકોનો 'હથિયાર' તરીકે ઉપયોગ કરનારા માતા-પિતા માટે આંધ્ર પ્રદેશ હાઈકોર્ટે એક અત્યંત મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, કોઈ પુરુષ તેની પત્નીના વ્યભિચાર (Adultery) ના આરોપો સાબિત કરવા માટે તેના બાળકોનો DNA ટેસ્ટ કરાવી શકે નહીં. ન્યાયાધીશ તરલાદા રાજશેખર રાવે જણાવ્યું હતું કે, બાળકોને તેમના માતા-પિતા વચ્ચેના વિવાદો ઉકેલવા માટેના 'સાધન' તરીકે ગણી શકાય નહીં.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
એક પતિએ તેની પત્ની સામે છૂટાછેડાનો કેસ દાખલ કર્યો હતો. પતિનો દાવો હતો કે તેની પત્ની તેને બે વર્ષથી છોડીને ચાલી ગઈ છે અને તે અન્ય કોઈ પુરુષ સાથે સંબંધ ધરાવે છે. પતિએ શંકા વ્યક્ત કરી હતી કે તે પોતે તેના બંને બાળકોનો જૈવિક પિતા નથી, તેથી પત્નીની બેવફાઈ સાબિત કરવા બાળકોનો DNA ટેસ્ટ કરવામાં આવે. જ્યારે ટ્રાયલ કોર્ટે આ વિનંતી ફગાવી, ત્યારે પતિએ હાઈકોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા.
કોર્ટે આપી કડક ચેતવણી
જસ્ટિસ રાવે ચુકાદો આપતા કહ્યું કે, "પત્ની વ્યભિચારી છે તે સાબિત કરવા માટે અરજદાર (પતિ) તેના બાળકોના DNA મેળવી શકતો નથી. ખાસ કરીને જ્યારે બાળકો પિતા પાસેથી કોઈ ભરણપોષણની માંગ ન કરતા હોય કે કેસમાં પક્ષકાર ન હોય, ત્યારે પત્નીની બેવફાઈ સાબિત કરવા માટે પતિએ અન્ય પુરાવા રજૂ કરવા પડશે." કોર્ટે નોંધ્યું કે ભારતીય પુરાવા કાયદાની કલમ 112 મુજબ, લગ્ન દરમિયાન જન્મેલું બાળક કાયદેસર જ ગણાય છે.
બાળકોનું હિત સર્વોપરી
હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના ચુકાદાઓનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, DNA અથવા રક્ત પરીક્ષણનો આદેશ આપતા પહેલા અદાલતોએ સાવચેત રહેવું જોઈએ. આવા પરીક્ષણોથી બાળકની પ્રતિષ્ઠા અને સામાજિક સ્થિતિને કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે, એક માતા-પિતાના કેસના લાભ માટે ત્રીજા પક્ષ એટલે કે બાળકોના અધિકારોનું બલિદાન ન આપી શકાય.
₹3,000 નો દંડ ફટકાર્યો
કોર્ટે આ અરજીને બિનજરૂરી ગણાવીને ફગાવી દીધી હતી અને પતિ પર ₹3,000 નો દંડ લાદ્યો હતો. આ રકમ ત્રણ અઠવાડિયામાં જિલ્લા કાનૂની સેવા સત્તામંડળને ચૂકવવા આદેશ આપ્યો છે. જો પતિ દંડ ભરવામાં નિષ્ફળ જશે, તો તેની સામે જેલ સહિતની સિવિલ રિકવરી કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.
આ ચુકાદો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે કૌટુંબિક અદાલતોમાં DNA ટેસ્ટની માંગના કિસ્સાઓ વધી રહ્યા છે, અને તે બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને કાનૂની અધિકારોના રક્ષણ માટે અત્યંત મહત્વનો ગણાય છે.