મુંબઈ:  ભારતીય શેરબજાર અને કોમોડિટી માર્કેટના નિયમનકાર સેબીએ સોના, ચાંદી અને ક્રૂડ તેલ જેવી કોમોડિટીઝમાં વેપાર કરતા નાના રોકાણકારોના રક્ષણ માટે કડક પગલાં લીધા છે. સેબીએ તાજેતરમાં એક પરિપત્ર જારી કરીને સેટલમેન્ટ ગેરંટી ફંડ ના જોખમ વ્યવસ્થાપન નિયમોમાં સુધારો કર્યો છે. હવેથી, ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશનોએ 'સ્ટ્રેસ ટેસ્ટ'  દરમિયાન એવી ગણતરી કરવાની રહેશે કે જો બજારના ટોચના ત્રણ સભ્યો એકસાથે નાદાર જાહેર થાય, તો પણ રોકાણકારોના પૈસા સુરક્ષિત રહે. અગાઉ આ ગણતરી માત્ર બે સભ્યોના ડિફોલ્ટના આધારે કરવામાં આવતી હતી, પરંતુ હવે સુરક્ષાનું સ્તર વધારી દેવામાં આવ્યું છે અને આ નિયમ તાત્કાલિક અસરથી લાગુ કરી દેવાયો છે.

સામાન્ય ભાષામાં સમજીએ તો, જો રમેશ જેવો કોઈ નાનો રોકાણકાર મેરઠમાં બેસીને સોના કે ક્રૂડમાં વેપાર કરે છે, તો તેને હંમેશા ડર રહે છે કે જો બજારના મોટા ખેલાડીઓ કે બ્રોકરેજ હાઉસ ડૂબી જાય તો તેના પૈસાનું શું થશે? અહીં SGF એક 'ઈમરજન્સી ફંડ' તરીકે કામ કરે છે. જો કોઈ મુખ્ય ક્લિયરિંગ સભ્ય પેમેન્ટ કરવામાં નિષ્ફળ જાય કે માર્જિન ડિપોઝિટ ન ભરી શકે, તો બજારની પ્રક્રિયા અટકતી નથી, પણ આ સેફ્ટી ફંડમાંથી પૈસા વાપરીને વ્યવહાર પૂરો કરવામાં આવે છે. સેબીના નવા નિયમ મુજબ, સિસ્ટમને હવે સૌથી ખરાબમાં ખરાબ પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર રહેવાની સૂચના અપાઈ છે, જેથી બજારમાં ગમે તેવી ઉથલપાથલ આવે તો પણ નાના રોકાણકારોનો પાયો ન હલે.

નિષ્ણાતો આ નિર્ણયને ભારતીય કોમોડિટી બજાર માટે માઈલસ્ટોન ગણાવી રહ્યા છે. આ ફેરફારથી ત્રણ મોટા ફાયદા થશે: પ્રથમ, જોખમ વ્યવસ્થાપન વધુ મજબૂત બનશે; બીજું, મોટા ડિફોલ્ટ સમયે બજારને સંભાળવું સરળ બનશે; અને ત્રીજું, સામાન્ય રોકાણકારોનો બજાર પ્રત્યેનો ભરોસો મજબૂત થશે. સેબીએ એમ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ વિશેષ પરિસ્થિતિ ઊભી થાય, તો તે બજારની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને નિયમોમાં છૂટછાટ આપવાની સત્તા પણ જાળવી રાખશે. આ પગલાથી હવે લાખો રોકાણકારો 'ટેન્શન ફ્રી' થઈને કોમોડિટીમાં રોકાણ કરી શકશે, કારણ કે તેમની પાછળ સેબીની મજબૂત દેખરેખ અને સુરક્ષા ફંડ ઉભું છે.