વોશિંગ્ટન/નવી દિલ્હી: વિશ્વભરના હવામાન નિષ્ણાતોએ અને પર્યાવરણ વૈજ્ઞાનિકોએ એક અત્યંત ગંભીર અને ચિંતાજનક ચેતવણી ઉચ્ચારી છે કે આવનારા સમયમાં પૃથ્વી પર ગરમીનો પ્રકોપ તેની ઐતિહાસિક અને સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચી શકે છે. લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી અને તાપમાનને નિયંત્રણમાં રાખતી 'લા નીના'ની અસર હવે પૂરી થવા જઈ રહી છે. હવામાન વિભાગના લેટેસ્ટ મોડેલ્સ દર્શાવે છે કે તેની જગ્યાએ એક અત્યંત શક્તિશાળી 'સુપર અલ નીનો' ધીમે ધીમે આકાર લઈ રહ્યો છે. આ ભયાનક આબોહવા પરિવર્તનના કારણે વૈશ્વિક તાપમાન અત્યાર સુધીના તમામ રેકોર્ડ તોડી શકે છે.

​અમેરિકાની ખ્યાતનામ હવામાન સંસ્થા 'નોઆ' (નેશનલ ઓશનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશન) ના ક્લાઈમેટ પ્રિડિક્શન સેન્ટર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા તાજેતરના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષે જૂન અને ઓગસ્ટ મહિનાની વચ્ચે અલ નીનો સંપૂર્ણપણે સક્રિય થવાની ૬૨% (બાસઠ ટકા) જેટલી પ્રબળ સંભાવના છે. બીજી તરફ, અગ્રણી ખાનગી હવામાન સંસ્થા 'એક્યુવેધર'ના લાંબા ગાળાના આગાહીકાર પોલ પેસ્ટેલોકના જણાવ્યા અનુસાર, નવેમ્બર મહિનામાં હરિકેન એટલે કે વાવાઝોડાની સિઝન પૂરી થાય ત્યાં સુધીમાં આ સામાન્ય અલ નીનો ૧૫% (પંદર ટકા) સંભાવના સાથે 'સુપર અલ નીનો'માં પરિવર્તિત થઈ શકે છે. નોઆ સંસ્થા પણ ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર વચ્ચે શક્તિશાળી અલ નીનો બનવાની ૩૩% (તેત્રીસ ટકા) શક્યતા દર્શાવે છે.

​અલ નીનો અને લા નીના એ 'એન્સો' (અલ નીનો-સધર્ન ઓસિલેશન) ચક્રના બે અલગ-અલગ કુદરતી તબક્કા છે. જ્યારે પ્રશાંત મહાસાગરની સપાટીનું તાપમાન સરેરાશ કરતા ૦.૯ ડિગ્રી ફેરનહીટ (૦.૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસ) જેટલું ઘટી જાય છે, ત્યારે તેને 'લા નીના' કહેવાય છે જે હાલમાં સક્રિય છે. પરંતુ, આગામી થોડા જ અઠવાડિયાઓમાં આ સમુદ્રનું પાણી ગરમ થવા લાગશે. જ્યારે સમુદ્રનું તાપમાન સરેરાશ કરતા ૩.૬ ડિગ્રી ફેરનહીટ (૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસ) જેટલું વધી જાય છે અને લાંબા સમય સુધી જળવાઈ રહે છે, ત્યારે તેને ભયાનક 'સુપર અલ નીનો' નો દરજ્જો આપવામાં આવે છે.

​અંગ્રેજી, હિન્દી અને ઉર્દુ અખબારોના વિવિધ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ અને મીડિયા રિપોર્ટ્સનું વિશ્લેષણ કરીએ તો જાણવા મળે છે કે અલ નીનોની સીધી અસર વૈશ્વિક ઋતુચક્ર અને અર્થવ્યવસ્થા પર પડે છે. અમેરિકાના ઉત્તર ભાગોમાં ગરમી અને સૂકું હવામાન જોવા મળશે, જ્યારે દક્ષિણ-પૂર્વ વિસ્તારો અને ગલ્ફ કોસ્ટમાં વિનાશક પૂરનો ખતરો વધશે. એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં વાવાઝોડાની સંખ્યા ઘટશે પરંતુ પ્રશાંત મહાસાગરમાં તે વધુ વિનાશક બનશે. 

ભારત અને અન્ય પાડોશી એશિયાઈ દેશો માટે આ સમાચાર અત્યંત ચિંતાજનક છે. ભારતીય ઉપખંડમાં અલ નીનોની સીધી નકારાત્મક અસર દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસા પર પડે છે. તેના પરિણામે ચોમાસું નબળું પડવું, વરસાદ ખેંચાવો, ભયંકર દુષ્કાળ પડવો અને કૃષિ ક્ષેત્રે પાકને ભારે નુકસાન થવાની પૂરી શક્યતા રહેલી છે, જે ખાદ્યાન્ન સંકટ અને મોંઘવારીમાં પણ વધારો કરી શકે છે.

​આ અગાઉ પૃથ્વી પર મે ૨૦૨૩ થી માર્ચ ૨૦૨૪ વચ્ચે અલ નીનો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ તે સુપર અલ નીનો બની શક્યો ન હતો. છેલ્લે ૨૦૧૫-૨૦૧૬ માં સુપર અલ નીનો ત્રાટક્યો હતો. 

જાણીતા ક્લાઈમેટ સાયન્ટિસ્ટ ઝેક હોસફાધરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'એક્સ' પર ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે, ક્લાઇમેટ ચેન્જ અને અલ નીનોની સંયુક્ત અસરને કારણે ૨૦૨૬ નું વર્ષ અત્યંત ગરમ રહેશે. જોકે, એન્સો ચક્રની વિલંબિત અસરને કારણે ૨૦૨૭ નું વર્ષ પૃથ્વીના ઇતિહાસનું સૌથી ગરમ અને ભયાનક વર્ષ બની શકે છે. પ્રકૃતિનું આ બદલાતું રૌદ્ર સ્વરૂપ સમગ્ર માનવજાત અને જીવસૃષ્ટિ માટે આગામી વર્ષોમાં એક બહુ મોટો પડકાર બનીને સામે આવી રહ્યું છે.

ક્લાઇમેટ ચેન્જ અને અલ નીનોની સંયુક્ત અસરને કારણે ૨૦૨૬ નું વર્ષ અત્યંત ગરમ રહેશે. જોકે, એન્સો ચક્રની વિલંબિત અસરને કારણે ૨૦૨૭ નું વર્ષ પૃથ્વીના ઇતિહાસનું સૌથી ગરમ અને ભયાનક વર્ષ બની શકે છે. પ્રકૃતિનું આ બદલાતું રૌદ્ર સ્વરૂપ સમગ્ર માનવજાત અને જીવસૃષ્ટિ માટે આગામી વર્ષોમાં એક બહુ મોટો પડકાર બનીને સામે આવી રહ્યું છે.