નવી દિલ્હી:   વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય કેબિનેટે ભારતના ઉર્જા નકશાને બદલી નાખનારો એક ક્રાંતિકારી નિર્ણય લીધો છે. વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 ના ગાળા માટે મંજૂર કરાયેલી ₹2,584.60 કરોડની 'નાના જળવિદ્યુત વિકાસ યોજના' માત્ર વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે જ નહીં, પણ પહાડી અને પૂર્વોત્તર રાજ્યોના આર્થિક પાયાને મજબૂત કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ 1 થી 25 મેગાવોટની ક્ષમતા ધરાવતા નાના હાઈડ્રો પ્રોજેક્ટ્સ સ્થાપવામાં આવશે, જે પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના નદીઓના વહેણમાંથી જ સસ્તી અને સ્વચ્છ વીજળી પેદા કરશે. સરકારની આ વ્યૂહાત્મક ચાલથી ખાસ કરીને અરુણાચલ પ્રદેશ, સિક્કિમ અને ઉત્તરાખંડ જેવા સરહદી વિસ્તારોમાં ઉર્જા સંકટનો કાયમી ઉકેલ આવશે અને અંધારામાં ડૂબેલા અંતરિયાળ ગામડાઓ રોશનીથી ઝળહળી ઉઠશે.

આ યોજનાનું સૌથી આકર્ષક પાસું તેની રોજગાર સર્જનની ક્ષમતા છે, જે પહાડી વિસ્તારોમાંથી થતું પલાયન રોકવામાં માસ્ટરસ્ટ્રોક સાબિત થશે. સત્તાવાર અંદાજ મુજબ, આ પ્રોજેક્ટ્સના નિર્માણ દરમિયાન અંદાજે 5.1 મિલિયન (51 લાખ) માનવ-દિવસ જેટલી રોજગારીની તકો ઉભી થશે. આ પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર બાંધકામ પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ આગામી 40 થી 60 વર્ષ સુધી તેના સંચાલન અને જાળવણી માટે હજારો ટેકનિકલ નિષ્ણાતો અને સ્થાનિક યુવાનોની જરૂર પડશે. આ પ્રોજેક્ટ્સ વિકેન્દ્રિત મોડેલ પર આધારિત હોવાથી, વીજળી વહન કરવા માટે લાંબી અને ખર્ચાળ ટ્રાન્સમિશન લાઈનોની જરૂર નહીં રહે, જેનાથી વીજળીનો બગાડ ઘટશે અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રમાં સીધું ₹15,000 કરોડનું ખાનગી રોકાણ આકર્ષિત થશે, જે પહાડી વિસ્તારોના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ગેમ ચેન્જર સાબિત થશે.

પર્યાવરણીય દ્રષ્ટિકોણથી આ યોજના 'ઈકો-ફ્રેન્ડલી' વિકાસનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે, કારણ કે મોટા બંધોની જેમ અહીં જંગલો કાપવાની કે હજારો લોકોને વિસ્થાપિત કરવાની જરૂર પડતી નથી. વળી, 'આત્મનિર્ભર ભારત'ના સંકલ્પને સાકાર કરવા માટે સરકારે શરત રાખી છે કે આ પ્લાન્ટ્સમાં વપરાતી 100% મશીનરી ભારતમાં જ બનેલી હોવી જોઈએ, જે સ્થાનિક ઉત્પાદકો માટે સુવર્ણ તક છે. પ્રોજેક્ટ્સને ઝડપી બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકાર 200 નવા પ્રોજેક્ટ્સના 'ડિટેલ પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ' (DPR) તૈયાર કરવા માટે ₹30 કરોડની વિશેષ સહાય પણ આપશે. પૂર્વોત્તર અને સરહદી જિલ્લાઓમાં પ્રતિ મેગાવોટ ₹3.6 કરોડની સબસિડી આપીને સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દેશની સુરક્ષા અને સમૃદ્ધિ હવે પહાડોની ઉર્જા શક્તિ પર નિર્ભર છે.