નવી દિલ્હી : ભારતના મેટ્રો શહેરોમાં હવે ઊંઘ એ માત્ર જરૂરિયાત નહીં પણ એક લક્ઝરી બની ગઈ છે. વેકફિટના વર્ષ 2026ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટ મુજબ, મુંબઈ દેશનું 'સૌથી વધુ જાગતું' શહેર સાબિત થયું છે, જ્યાં 76.5% લોકો મધ્યરાત્રિ પછી જ પથારીમાં જાય છે. આર્થિક રાજધાનીની આ જીવનશૈલી એટલી હદે વણસી છે કે 60% મુંબઈકરો ઓફિસમાં કામ દરમિયાન વારંવાર ઝોકાં ખાય છે, જે તેમની ઉત્પાદકતા અને નિર્ણય લેવાની ક્ષમતાને સીધી અસર કરી રહી છે. મુંબઈમાં 'સપના પૂરા કરવાની' દોડમાં લોકો પોતાની શારીરિક મરમ્મત માટે જરૂરી ઊંઘની બલિદાન આપી રહ્યા છે, જેના કારણે હૃદયરોગ અને ચિંતા (anxiety) ના કેસોમાં ચિંતાજનક વધારો જોવા મળ્યો છે.

દિલ્હી અને કોલકાતાની સ્થિતિ આનાથી પણ વધુ વિચિત્ર છે; અહીં લોકો મોડા સૂઈને સવારે પણ અત્યંત મોડા જાગે છે, જેના કારણે રાજધાનીમાં કુદરતી 'સ્લીપ સાયકલ' સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગઈ છે. દિલ્હીમાં 45% લોકો મોડા ઉઠવાની આદત ધરાવે છે, જે દેશમાં સૌથી વધુ છે. બીજી તરફ, બેંગલુરુના લોકો 'સ્લીપ પેરાડોક્સ' એટલે કે ઊંઘનો વિરોધાભાસ અનુભવી રહ્યા છે – તેઓ પથારીમાં તો જાય છે, પણ 54% લોકો સવારે ઉઠ્યા પછી પણ ભારે થાક અનુભવે છે. આ દર્શાવે છે કે શહેરી ભારતીયો માત્ર ઓછી ઊંઘ જ નથી લઈ રહ્યા, પરંતુ તેમની જે ઊંઘ છે તે પણ તૂટક અને તણાવપૂર્ણ છે, જે શરીરમાં કોર્ટિસોલ જેવા સ્ટ્રેસ હોર્મોન્સનું પ્રમાણ વધારે છે.

ડિજિટલ ક્રાંતિ અને સ્માર્ટફોનનો અતિશય વપરાશ હવે 'સ્લીપ ડિપ્રેશન'નું મુખ્ય કારણ બન્યું છે. આશરે 87.6% ભારતીયો સૂતા પહેલા સ્ક્રીન સામે સમય વિતાવે છે, જેમાંથી નીકળતી 'બ્લુ લાઈટ' ઊંઘ માટે જવાબદાર મેલાટોનિન હોર્મોનને બ્લોક કરી દે છે. આ આદતને કારણે દેશના 393 જિલ્લાઓના 46% લોકો માત્ર 5 થી 6 કલાકની 'સંકુચિત ઊંઘ'  સાથે જીવી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો લોકો રાત્રે 10 વાગ્યા પહેલા સૂવાની ટેવ નહીં પાડે, તો આગામી દાયકામાં ભારત વૈશ્વિક સ્તરે જીવનશૈલી સંબંધિત બીમારીઓનું કેન્દ્ર બની જશે.